«Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК корпоративтікбасқару кодексі

Кіріспе

1.Осы құжатта «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК корпоративтік басқару кодексі (бұдан әрі-Кодекс)мазмұндалған.

2. Осы Кодексті әзірлеу мен енгізудің мақсаты «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК (бұдан әрі — ЖОПДО) корпоративтік басқаруды жетілдіру және жүйелеу, ЖОПДО басқарудың барынша ашықтығын қамтамасыз ету және корпоративтік басқару стандарттарын ұстануға дайындығын растау болып табылады.

Атап айтқанда:

-ЖОПДО-н басқару ЖОПДО-ның құнын барынша арттыру үшін жауапкершіліктің, есеп берушілік пен тиімділіктің жоғары деңгейімен жүзеге асырылуы тиіс;

— ақпаратты ашу, ашықтық, сондай-ақ тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерінің тиімді жұмысы заңнамаға, осы Кодекске және ЖОПДО-ның басқа да ішкі құжаттарына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс;

3. Кодекс ЖОПДО ішіндегі, сондай-ақ басқа да заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынастарда іскерлік этиканың жоғары деңгейін қамтамасыз ету үшін өз қызметі процесінде ЖОПДО ұстанатын ережелер мен ұсынымдардың жиынтығы болып табылады.
4. Кодекс заңнамаға, корпоративтік, этикалық нормаларға, сондай-ақ халықаралық практикада танылған корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкес әзірленді.
5. ЖОПДО өз қызметінде Кодекстің ережелерін сақтауға тиіс. Сонымен бірге Кодекс ережелерінен ауытқу ЖОПДО-ның жеке ерекшеліктерін, даму кезеңін, сондай-ақ оның алдында тұрған тәуекелдер мен проблемалардың сипатын ескере отырып, белгілі бір жағдайларда ақталуы мүмкін. Кодекстің ережелерінен тиісті мән-жайларға мұқият талдау жасағаннан және ЖОПДО басшылығының осындай рұқсат етілген ауытқудықарастырғаннан және ол ЖОПДО-ның құрылтайшы органын ақпараттандырғаннан кейін ғана ауытқуға жол беріледі.
6. ЖОПДО корпоративтік басқару практикасы статикалық сипатқа ие емес екендігін растайды. ЖОПДО басшылығы қолданыстағы заңнама, ұсынымдар және қазақстандық және халықаралық компанияларға қатысты корпоративтік басқаруға қолданылатын үздік практика тұрғысынан, қажет болған жағдайда ЖОПДО құрылтайшы органының қарауына тиісті ұсыныстар енгізе отырып, Кодекстің шарттарын кезең-кезеңімен қайта қарайтын болады.
7. ЖОПДО-ның лауазымды адамдары мен қызметкерлері ЖОПДО-мен тиісті шарттардың негізінде осы Кодексте көзделген міндеттемелерді өзіне қабылдайды және оның ережелерін ЖОПДО-да және оның бөлімшелерімен өзара қарым-қатынастарда сақтауға міндеттенеді.
8. Кодексте мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:

Заңнама	Белгіленген тәртіппен қабылданған Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы;
Құрылтайшы орган	ҚР ДСМ Жамбыл облысы әкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы;
Басшылық	ЖОПДО басқару органы;
Лауазымды тұлға	ЖОПДО басқарушы құрамы;
Басқарма	ЖОПДО-ның ағымдағы қызметіне басшылықты жүзеге асыратын атқарушы орган;
Корпоративтік хатшы	Басшы құрамның не Атқарушы органның мүшесі болып табылмайтын, басшылық тағайындаған және оған есеп беретін ЖОПДО қызметкері, сондай-ақ өз қызметі шеңберінде құрылтай органының қарауына шығару үшін мәселелерді дайындауды, ЖОПДО отырыстарын өткізуді бақылайды, ЖОПДО күн тәртібінің мәселелері бойынша материалдарды қалыптастыруды қамтамасыз етеді, оларға қол жетімділікті қамтамасыз етуге бақылау жүргізеді;
Жарғы	ЖОПДО жарғысы;
ЖОПДО ішкі нормативтік құжаты	ЖОПДО қызметкерлері үшін міндеттемелерді белгілейтін орган не ЖОПДО лауазымды адамы бекіткен, көп мәрте қолдануға есептелген және регламенттелген жағдай шеңберінде барлық адамдарға қолданылатын, олардың қолданылуын өзгертетін, тоқтататын немесе тоқтата тұратын мінез-құлық қағидаларының құжаты;
Кодекс	ЖОПДО акционерлерінің жалпы жиналысы бекітетін, ЖОПДО басқару процесінде туындайтын қатынастарды, оның ішінде ЖОПДО, ЖОПДО бөлімшелері мен мүдделі тұлғалар арасындағы қатынастарды реттейтін құжат;
Корпоративтік жанжал	құрылтай органы мен ЖОПДО арасында туындаған келіспеушіліктер немесе дау не ЖОПДО бөлімшелері арасындағы келіспеушіліктер немесе дау, Ішкі аудит қызметінің басшылығы мен басшысы, Корпоративтік хатшы арасындағы келіспеушіліктер немесе дау, олар мынадай салдардың біріне әкеп соқтыратын немесе әкелуі мүмкін: қолданыстағы заңнаманың, ЖОПДО жарғысының немесе ішкі құжаттарының, құрылтай органының құқықтарының нормаларын бұзу; ЖОПДО-на, оның бөлімшесіне немесе олар қабылдайтын шешімдердің мәні бойынша талап қою;
Мүдделі тұлға	ЖОПДО-мен шарттық қатынастарға енген немесе кіруге ниеттенген жеке немесе заңды тұлға, сондай-ақ ЖОПДО-на байланысты мәмілелерге қатысы бар тұлғалар;
Даму стратегиясы мен жоспары	Жарғыға сәйкес әзірленген және бекітілген жоспарлау жүйесіне жататын ЖОПДО құжаттары;
Маңызды корпоративтік оқиғалар	ЖОПДО қызметіндегі іргелі өзгерістерге әкелуі мүмкін ЖОПДО жасаған бірқатар оқиғалар мен мәмілелер.

9. Осы Кодексте қолданылатын, бірақ айқындалмаған терминдер заңнамада және жарғыда пайдаланылатын мағынада пайдаланылады.

1 ТАРАУ. КОРПОРАТИВТІК БАСҚАРУ ҚАҒИДАТТАРЫ

1. АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ПРИНЦИПТЕРІ
2. Корпоративтік басқару деп ЖОПДО қызметін басқаруды және бақылауды қамтамасыз ететін және құрылтай органы, ЖОПДО басшылығы, ЖОПДО бөлімшелері және құрылтай органының мүддесінде мүдделі тұлғалар арасындағы қатынастарды, сондай-ақ ЖОПДО бөлімшелерімен өзара іс-қимылды қамтитын процестердің жиынтығы түсініледі.

     ЖОПДО корпоративтік басқаруды ЖОПДО қызметінің тиімділігін арттыру, оның беделін нығайту және тартылған капиталға шығындарды азайту құралы ретінде қарастырады. ЖОПДО корпоративтік басқарудың тиісті жүйесін Қазақстан Республикасындағы заңның үстемдігін қамтамасыз етуге өз үлесі және оның қазіргі заманғы экономикадағы орнын және жалпы ЖОПДО-ны айқындайтын фактор ретінде қарастырады.

     ЖОПДО корпоративтік басқару әділдік, адалдық, жауапкершілік, ашықтық, кәсіпқойлық және құзыреттілік негізінде құрылады. Корпоративтік басқарудың тиімді құрылымы ЖОПДО қызметіне мүдделі барлық тұлғалардың құқықтары мен мүдделерін құрметтеуді болжайды және ЖОПДО-ның табысты қызметіне, оның ішінде ЖОПДО құнының өсуіне, қаржылық тұрақтылық пен кірістілікті қолдауға ықпал етеді.

     Осы тармақта баяндалған корпоративтік басқару қағидаттары ЖОПДО басқаруына байланысты туындайтын қатынастарда сенім құруға бағытталған және Кодекстің келесі тарауларында қамтылған барлық ережелер мен ұсынымдардың негізі болып табылады.

Осы Кодекстің негізгі қағидаттары:

құрылтай органының құқықтары мен мүдделерін қорғауҚағидаты;

ЖОПДО басқарушы құрамның тиімді басқаруы принципі;

дербес қызмет принципі;

ЖОПДО қызметі туралы ақпаратты ашудың ашықтығы мен объективтілігі қағидаттары;

заңдылық пен этика қағидалары;

тиімді дивидендтік саясат қағидаттары;

тиімді кадр саясатының қағидаттары;

қоршаған ортаны қорғау қағидаты;

корпоративтік қақтығыстар мен мүдделер қақтығысын реттеу саясаты;

жауапкершілік принципі.

     ЖОПДО корпоративтік басқару құрылымы заңнамаға сәйкес келуі және ЖОПДО органдары арасындағы құзыреттің бөлінуін нақты айқындауы тиіс.

     Кодексте баяндалған корпоративтік басқару қағидаттарын қолдану ЖОПДО қызметіне объективті талдау жүргізу және талдаушылардан, консультанттар мен рейтингтік агенттіктерден тиісті ұсынымдар, бағалар алу үшін, қажет болған жағдайда, тиімді тәсіл жасауға жәрдемдесуге тиіс.

     ҚҰРЫЛТАЙШЫЛЫҚ ОРГАННЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МҮДДЕЛЕРІН ҚОРҒАУ ҚАҒИДАТЫ

     ЖОПДО-да корпоративтік басқару құрылтай органының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау және құрметтеу қағидаттарына негізделген және ЖОПДО-ның тиімді қызметіне, оның ішінде ЖОПДО активтерінің өсуіне және ЖОПДО-ның қаржылық тұрақтылығы мен табыстылығын қолдауға ықпал етеді.

     Құрылтай органының заңдарда және жарғыда көзделген құқықтары бар.

     Корпоративтік басқару құрылтай органына ЖОПДО-ны басқаруға қатысуға байланысты өз құқықтарының іске асырылуын қамтамасыз етеді. Құрылтай органының Қазақстан Республикасы заңнамасының және Жарғының нормаларын бұзатын іс-әрекеттер жасаған жағдайда, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында көзделген тәртіппен өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін мемлекеттік органдарға жүгінуге құқығы бар..

     ЖОПДО мен Құрылтай органы арасында ақпарат алмасу тәртібі заңнамамен, ЖОПДО Жарғысымен және ішкі құжаттарымен реттеледі.

     БАСҚАРУШЫ ҚҰРАМЫМЕН ЖОПДО ТИІМДІ БАСҚАРУ БАСШЫ ҚҰРАМ ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚАҒИДАТТАРЫ

     Басшылық құрылтай органы мен ЖОПДО мүдделерін іске асыруды және құқықтарын қорғауды қамтамасыз етеді және ЖОПДО қызметі үшін толық жауапты болады.

     Басшылық толық ақпараттық негізде әрекет етуге, өз міндеттері мен функцияларын тиімді, адал, жауапкершілікпен және құрылтай органы мен ЖОПДО-ның ең жақсы мүддесінде орындауға тиіс.

     Басшылық құрылтай органы алдында өз қызметінің ашықтығын қамтамасыз етеді.

     ЖОПДО-ның ағымдағы қызметіне жауапты басшылықтың қызметін қамтамасыз етуге жауапты бас дәрігердің арасындағы жауапкершілік ЖОПДО-ның тиісті ішкі құжаттарында нақты бөлінуі және бекітілуі тиіс.

     ЖОПДО-да рәсімдік мәселелерді нақты регламенттей отырып, басшылық отырыстарын дайындау, шақыру және өткізу тәртібін айқындайтын ішкі құжаттар бекітілуі тиіс.

     Ешқандай тұлғаның (немесе тұлғалар тобының) басшылықтың шешімдерін қабылдау процесінде заңнамамен келісілмеген артықшылықтары болмауы тиіс. ЖОПДО бас дәрігерін бір адам ұсынбауы тиіс.

     Басшылықтың және басшының құзыреттері ЖОПДО Жарғысында және ішкі құжаттарында анық бөлінуі және баяндалуы тиіс.

     ЖОПДО бас дәрігері басшылық үшін жауап береді, оның жауапкершілік саласының барлық аспектілері бойынша тиімді қызметін қамтамасыз етеді және белгіленген тәртіппен отырыстың күн тәртібін дайындайды, оны бас дәрігер бекітеді.

ЖОПДО бас дәрігері және корпоративтік хатшы басшылықтың дұрыс және толық ақпаратты уақтылы алуын; құрылтай органымен тиімді байланысты; басшылықтың тиімді жұмысын қамтамасыз етеді және бөлімшелер арасындағы сындарлы қатынастарды реттейді.

     Жұмысты бағалау және басшылықтың сыйақысы жүйесі олардың жұмысын құрылтай органы мен ЖОПДО мүддесінде ынталандыруды қамтамасыз етуі тиіс.

     БАСҚАРМА ҚЫЗМЕТІНІҢ ПРИНЦИПТЕРІ

     Басқарма-ЖОПДО Даму стратегиясы мен жоспарын іске асыру мақсатында ЖОПДО-ның ағымдағы қызметіне басшылықты жүзеге асыратын ЖОПДО-ның алқалы органы.

Басқарманы бас дәрігер басқарады.

     Бірде-бір тұлғаның (немесе тұлғалар тобының) басқарманың шешімдер қабылдау процесінде заңнамамен келісілмеген артықшылықтары болмауы тиіс.

     Басқарма жұмысының негізгі қағидаттары тиімділік, жауапкершілік, адалдық, адалдық болып табылады.

     Басқарманың қызметі құрылтай органының заңды құқықтары мен мүдделерін сақтау қағидаты негізінде құрылады және ЖОПДО құрылтай органы мен басқару органының шешімдеріне толық есеп береді.

     ЖОПДО ҚЫЗМЕТІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫ АШУДЫҢ АШЫҚТЫҒЫМЕН ОБЪЕКТИВТІЛІГІ ҚАҒИДАТЫ

ЖОПДО Құрылтайшы органмен негізделген шешімдер қабылдау, сонымен қатар мүдделі тұлғаларға ЖОПДО қызметі туралыақпараттың жеткізілуін қамтамасыз ету мақсатындаҚұрылтайшы орган және мүдделі тұлғалар алдында ЖОПДО туралы ақпаратты, оның ішінде оның қаржылық жағдайы, экономикалық көрсеткіштері, оның қызметінің нәтижелері, меншік және басқару құрылымы туралы шынайы ақпараттың уақтылы ашылуын қамтамасыз етеді.

     Қандай да бір ақпаратты ашу және/немесе жариялау кезінде ЖОПДО-мен Заңнаманың және ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпия туралы ішкі құжаттарының ережелері ескеріледі.

1.5 ЗАҢДЫЛЫҚ ПЕН ЭТИКА ҚАҒИДАЛАРЫ

     ЖОПДО өз қызметін заңнамаға, Жарғыға, іскерлік этиканың жалпы қабылданған қағидаттарына, осы Кодекстің ережелеріне, ЖОПДО ішкі құжаттарына және өзінің шарттық міндеттемелеріне сәйкес жүзеге асырады.

     Құрылтай органы мен ЖОПДО арасындағы қатынастар өзара сенім, құрмет, есеп беру және бақылау негізінде құрылады.

     ТИІМДІ ДИВИДЕНДТІК САЯСАТ ҚАҒИДАТТАРЫ

     ЖОПДОЖОПДО-ның Заңнама нормаларына және дивидендтік саясатын айқындайтын ЖОПДО-ның ішкі құжатына сүйенеді.

     Дивидендтік саясаттың негізгі қағидаттарының бірі дивидендтердің мөлшерін және оларды төлеу шарттарын анықтаудың қарапайым және ашық тетігін қамтамасыз ету болып табылады.

     ЖОПДО дивидендтік Саясаты Құрылтай органы, әлеуетті инвесторлары мен Қазақстан Республикасының жұртшылығы үшін жеткілікті ашық және қолжетімді болуы тиіс.

     ЖОПДО-ның оны іске асыру қағидаттары мен тетіктерін айқындайтын дивидендтік Саясатын ЖОПДО-ның Құрылтай органы бекітуі тиіс.

     ЖОПДО-ның бөлімшелерге қатысты дивидендтік Саясаты Қазақстан Республикасының жұртшылығы зерделеу үшін, оның ішінде ЖОПДО-ның корпоративтік веб-сайтында ақпаратты орналастыру жолымен қолжетімді болуы тиіс және басшылықтың бекітуіне жатады.

     ТИІМДІ КАДРЛЫҚ САЯСАТ ҚАҒИДАТЫ

     ЖОПДО-да корпоративтік басқару заңнамада көзделген ЖОПДО қызметкерлерінің құқықтарын қорғау негізінде құрылады және әлеуметтік мәселелерді шешуде және еңбек жағдайларын регламенттеуде ЖОПДО мен оның қызметкерлері арасындағы әріптестік қатынастарды дамытуға бағытталуы тиіс.

     Кадр саясатының негізгі элементтері ЖОПДО-да еңбек жағдайларын жақсарту және қызметкерлерді әлеуметтік қорғау нормаларын сақтау, білікті мамандарды іздеу және тарту, ЖОПДО-да адами әлеуетті жүйелі дамыту, ЖОПДО жұмысының көрсеткіштеріне қарай мүмкіндігінше жұмыс орындарын сақтау, ЖОПДО-да еңбек жағдайларын жақсарту және ЖОПДО қызметкерлерін әлеуметтік қорғау нормаларын сақтау болып табылады.

     Корпоративтік басқару еңбек ұжымында қолайлы және шығармашылық ахуал жасау процестерін ынталандыруы, ЖОПДО қызметкерлерінің біліктілігін арттыруға жәрдемдесуі тиіс.

     Кадр саясатының мақсаты жоғары білікті мамандарды тартуға, ұстап тұруға және дамытуға, олардың нәтижелі жұмысы мен ұзақ мерзімді ынтымақтастығы үшін жағдайлар жасауға бағытталған адам ресурстарын басқарудың тұрақты және тиімді жүйесін құру болып табылады. ЖОПДО ЖОПДО-ның ішкі құжаттарына сәйкес ашық конкурстық рәсімдер негізінде қызметкерлерді іріктеуді жүзеге асырады.

     ЖОПДО-да ЖОПДО-ның барлық қызметкерлеріне мансаптық өсу үшін тең мүмкіндіктер беріледі, ЖОПДО қызметкерлеріне сыйақы берудің тиімді жүйесі жұмыс істейді.

     ЖОПДО-ныңәрбір қызметкері Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің, еңбек шартының, Жарғының, Кодекстің және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарының ережелерін сақтауға міндетті.

     ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ ПРИНЦИПІ

     ЖОПДО өз қызметінде заңнама талаптарына сәйкес қоршаған ортаға барынша ұқыпты және ұтымды қатынас қағидаттарын ұстанады.

     ЖОПДО экологиялық аудитті жүргізуге ұмтылатын болады.

     КОРПОРАТИВТІК ҚАҚТЫҒЫСТАР МЕН МҮДДЕЛЕР ҚАҚТЫҒЫСЫН РЕТТЕУ САЯСАТЫ

     ЖОПДО қызметкерлері сияқты лауазымды тұлғалар корпоративтік қақтығыстар мен мүдделер қақтығысын болдырмай, заңнамаға, Жарғыға, осы Кодекске және ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес құрылтай органы мен ЖОПДО мүддесінде өздерінің кәсіптік міндеттері мен функцияларын тиімді орындауға тиіс.

     Корпоративтік жанжалдар және/немесе мүдделер қақтығысы болған (туындаған) жағдайда ЖОПДО лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері корпоративтік жанжалдың және мүдделер қақтығысының болуы (туындауы) туралы Корпоративтік хатшыға уақтылы хабарлауы тиіс.

     ЖОПДО қызметкерлері сияқты лауазымды адамдар өз қызметінің заңнамаға, Жарғыға, осы Кодекстің қағидаттарына, этикалық стандарттарға және жалпы қабылданған іскерлік әдеп нормаларына толық сәйкестігін қамтамасыз етеді.

     ЖОПДО басшылығы корпоративтік жанжалдар мен мүдделер қақтығыстарын реттеу туралы ережені бекітеді және мезгіл-мезгіл қайта қарайды, бұл ретте олардың шешімі ЖОПДО мен Құрылтай органының мүдделеріне барынша жауап беретін болады, бұл ретте заңды және негізделген.

     КОРПОРАТИВТІК ЖАНЖАЛДАРДЫ РЕТТЕУ САЯСАТЫ

     Корпоративтік жанжалдардың алдын алу және реттеу жөніндегі жұмыстың тиімділігі, ең алдымен, егер олар ЖОПДО-да туындаған немесе туындауы мүмкін болса, корпоративтік жанжалдарды тез арада анықтауды және ЖОПДО барлық органдарының іс-қимылдарын нақты үйлестіруді болжайды.

     Корпоративтік жанжалды бағалаудың объективтілігін қамтамасыз ету және корпоративтік жанжалды тиімді реттеу үшін жағдай жасау мақсатында мүдделері корпоративтік жанжалды қозғайтын немесе корпоративтік жанжалды қозғауы мүмкін тұлғалар корпоративтік жанжалды реттеуге қатыспауға тиіс. ЖОПДО басшылығы корпоративтік жанжалдар мен мүдделер қақтығыстарын реттеу туралы ішкі құжатты әзірлейді және кезең-кезеңімен қайта қарайды, бұл ретте олардың шешімдері заңды және негізделген бола отырып, ЖОПДО мен Құрылтай органының мүдделеріне барынша жауап беретін болады.

     Корпоративтік жанжалдар туындаған жағдайда корпоративтік жанжал қатысушылары құрылтай органының құқықтарын да, сондай-ақ ЖОПДО іскерлік беделін де тиімді қорғауды қамтамасыз ету мақсатында келіссөздер жолымен оларды шешу жолдарын іздестіреді.

     Корпоративтік қақтығыстарды келіссөздер арқылы шешу мүмкін болмаған жағдайда, олар заңнамаға сәйкес шешіледі.

     ЖОПДО бас дәрігері корпоративтік қақтығыстарды реттеуді ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес жүзеге асырады.

     ЖОПДО басшылығы оның құзыретіне жататын мәселелер бойынша корпоративтік жанжалдарды реттеуді жүзеге асырады. Бұл жағдайда Корпоративтік хатшыға ЖОПДО басшылығын корпоративтік жанжалдың мәні туралы барынша хабардар етуді қамтамасыз ету жөніндегі міндет және корпоративтік жанжалды шешудегі делдалдың рөлі жүктеледі.

     ЖОПДО басшылығы корпоративтік жанжалдың мәні ЖОПДО басшылығының іс-әрекеттері (әрекетсіздігі) немесе ол қабылдаған шешімдер болып табылған жағдайда, басшылықтың құзыретіне жататын жекелеген корпоративтік қақтығыстарды қарайды.

     ЖОПДО бас дәрігері немесе ЖОПДО атынан оны алмастыратын адам ЖОПДО басшылығының құзыретіне жатқызылмаған шешімдер қабылдау жөніндегі барлық мәселелер бойынша корпоративтік қақтығыстарды реттеуді жүзеге асыруға, сондай-ақ корпоративтік қақтығыстарды реттеу жөніндегі жұмысты жүргізу тәртібін дербес айқындауға тиіс.

     МҮДДЕЛЕР ҚАҚТЫҒЫСЫН РЕТТЕУ САЯСАТЫ

     Мүдделер қақтығысы ЖОПДО қызметкерінің жеке мүдделілігі лауазымдық міндеттерді әділ атқаруға әсер ететін немесе әсер етуі мүмкін жағдай ретінде айқындалады.

     ЖОПДО-ның барлық қызметкерлері мүдделер қақтығысы туындауы мүмкін жағдайға, өзіне (немесе өзімен байланысты адамдарға), басқаларына қатысты да жағдайға жол бермеуі тиіс.

     Мүдделер қақтығысын болдырмаудың негізгі принциптері ЖОПДО басшылығы бекітетін ЖОПДО іскерлік этика кодексінде және ЖОПДО басқа да ішкі құжаттарында бекітіледі.

     ЖАУАПКЕРШІЛІК ПРИНЦИПІ

     ЖОПДО барлық мүдделі тұлғалардың құқықтарын таниды және құрметтейді және өзінің дамуы мен қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында олармен ынтымақтастыққа ұмтылады.

     Мүдделі тұлғалардың заңнамада көзделген жағдайларда өз құқықтарын бұзғаны үшін өтемақы алу мүмкіндігі болуы тиіс.

     Мүдделі тұлға корпоративтік басқару процесіне қатысқан жағдайда, соңғысы уақтылы және тұрақты негізде Елеулі, жеткілікті және сенімді ақпаратқа қол жеткізуі тиіс.

     Мүдделі адамдардың ЖОПДОО бөлімшелерінің, қызметкерлер мен лауазымды адамдардың заңсыз және әдепке жатпайтын іс-әрекеттері туралы ЖОПДОО басшылығына еркін хабарлауға құқығы болуы тиіс және олардың құқықтарына мұндай хабар болған жағдайда қысым жасалмауы тиіс.

     ЖОПДО ІШКІ ҚҰЖАТТАРЫ

     Корпоративтік басқарудың нақты құрылымы, рәсімдері мен практикасы Жарғымен, осы Кодекспен және ЖОПДО-ның басқа да ішкі нормативтік құжаттарымен, оның ішінде:

ЖОПДО басшылығы туралы;

бөлімшелер туралы (олардың құрылуына қарай);

Корпоративтік хатшы туралы;

ішкі аудит қызметі туралы;

ішкі бақылау туралы;

тәуекелдерді басқару туралы;

ақпаратты ашу туралы;

бөлімшелердегі корпоративтікбасқару туралы.

     Жоғарыда аталған құжаттар заңнамаға, Жарғыға, Кодекске және халықаралық практикада танылған корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкес әзірленеді.

     КОРПОРАТИВТІК БАСҚАРУДЫҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫМЫ

     ЖОПДО органдары арасындағы құзыреттерді бөлу анық баяндалуға және құрылтай органының заңды құқықтары мен мүдделерінің сақталуы мен қорғалуына кепілдік беруге тиіс.

     ЖОПДО бөлімшелері өз міндеттері мен функцияларын сапалы орындау үшін өкілеттіктер мен ресурстарға ие болуға тиіс. Сонымен қатар, оларды басқару тиімді, уақтылы, ашық және толық түсінікті болуы керек.

     ЖОПДО бөлімшелерінің жүйесі:

Құрылтай органы-ЖОПДО жоғары органы;

ЖОПДО басшылығы-ЖОПДО басқару органы;

Басқарма — ағымдағы қызметке басшылықты жүзеге асыратын ЖОПДО-ны басқарудың алқалы атқарушы органы;

Ішкі аудит қызметі-ЖОПДО-ның қаржы-шаруашылық және медициналық қызметін бақылауды, ішкі бақылау, тәуекелдерді басқару, Корпоративтік басқару саласындағы құжаттардың орындалуын бағалауды және ЖОПДО-ның қызметін жетілдіру мақсатында консультация беруді жүзеге асыратын орган.

     ЖОПДО бөлімшелері мен лауазымды адамдарының құрылтай органының құқықтары мен мүдделерін қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған рәсімдерді сақтауын, сондай-ақ ЖОПДО Жарғысының ережелері мен нормаларының және өзге де ішкі құжаттарының сақталуын қамтамасыз ету Корпоративтік хатшыға жүктеледі. Корпоративтік хатшы сондай-ақ ЖОПДО бөлімшелері арасында тиімді ақпарат алмасуға ықпал етеді және корпоративтік басқару мәселелері бойынша басқарма кеңесшісінің функцияларын орындайды.

     ЖОПДО мен бөлімшелер арасындағы өзара қарым-қатынастар заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, заңнамаға және бекітілген корпоративтік рәсімдерге сәйкес ЖОПДО мен оның бөлімшелерінің тиісті органдары арқылы жүзеге асырылады. ЖОПДО қызметкерлерінің бекітілген корпоративтік рәсімдер шеңберінен тыс бөлімшелерге ресми емес жүгінуіне тыйым салынады.

2 ТАРАУ. ЖОПДО ҚҰРЫЛТАЙ ОРГАНЫ

     ҚҰРЫЛТАЙ ОРГАНЫМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ

     ЖОПДО корпоративтік басқарудың негізгі шешімдерін қабылдауда құрылтай органының құқықтарын іске асыруды қамтамасыз етеді.

     ЖОПДО құрылтай органының құқықтары, міндеттері мен құзыреті, сондай-ақ мәселелерді қарауға шығару тәртібі заңнамамен және ЖОПДО Жарғысымен айқындалған.

     ЖОПДО Жарғыда белгіленген тәртіппен құрылтай органының негізгі құқықтарының іске асуын қамтамасыз етеді, оның ішінде:

     ЖОПДО-ға оның қызметіне қатысты жазбаша сұрау салулармен жүгіну және ЖОПДО жарғысында белгіленген мерзімде дәлелді жауап алу құқығы;

     ЖОПДО басқаруға қатысу және басшылықты сайлау құқығы;

     ЖОПДО активтерінен ол таратылған кезде үлес алу құқығы.

     ЖОПДО Жарғысында және ЖОПДО ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен құрылтай органының мүдделерін қозғайтын өз қызметі туралы ақпаратты уақтылы және толық көлемде құрылтай органының назарына жеткізуге тиіс.

     Басшылық пен басқарма ЖОПДО қызметінде жоспарланған өзгерістерді негіздеуге және құрылтай органының құқықтарын сақтау мен қорғаудың нақты саясатын ұсынуға міндетті.

     ЖОПДО құрылтай органын заңнама талаптарына сәйкес оның қаржы-шаруашылық қызметі және оның нәтижелері туралы шынайы ақпаратпен қамтамасыз етеді. Әсіресе бұл акционерлік капитал (акциялар) саласындағы мәмілелерге қатысты, олар құрылтайшы орган үшін барынша негізделген және ашық болуы тиіс.

     Құрылтай органына берілетін ақпараттық материалдар құрылтай органының қарауына шығарылатын мәселелерге қатысты жүйеленуі тиіс. Осы материалдарды алудың немесе танысудың барынша қарапайым және ауыртпалықсыз тәртібі белгіленуі тиіс.

     Қажет болған жағдайда басшылық құрылтай органына құрылтай органының қарауына шығарылатын әрбір мәселе бойынша, сондай-ақ болған жағдайда басшылық мүшелерінің ерекше пікірлері бойынша дәлелді позицияны ұсына алады.

     Құрылтай органына ЖОПДО қызметінің жоспарлары, жетістіктері мен проблемалары туралы қосымша мәліметтер, сондай-ақ ЖОПДО қызметі туралы басқа ұйымдардың талдамалық зерттеулері мен материалдары берілуі мүмкін. Ақпаратты ашу талаптары ЖОПДО-ға артық әкімшілік ауыртпалықты немесе ақталмаған шығыстарды жүктемеуге тиіс емес.

     ЖОПДО құрылтай органына құрылтай органының шешіміне шығарылатын әрбір мәселе бойынша жеке шешім ұсынуы тиіс.

     Қажет болған жағдайда, құрылтай органы оның қарауына шығарылған мәселелер бойынша тиісті шешім қабылдау алдында ЖОПДО лауазымды адамдарының және/немесе қызметкерлерінің пікірін тыңдау қажет деп тануы мүмкін.

     Құрылтай органы заңнамаға сәйкес тиісті шешім қабылдау үшін оның қарауына шығарылатын жекелеген мәселелерді өзгертуге және/немесе алып тастауға құқылы.

     Тиісті шешім қабылдау үшін Құрылтай органының қарауына шығарылатын мәселелер нақты болуы және әр түрлі түсіндіру мүмкіндігін болдырмауы тиіс.

     ЖОПДО бас дәрігері мен Корпоративтік хатшысы құрылтай органының сұрақтарына уақтылы жауап беруді қамтамасыз етеді.

     ЖОПДО-да құрылтай органының өтініштерін тіркеу және корпоративтік жанжалдарды тиімді реттеу жүйесі қабылдануы тиіс.

     ЖОПДО акцияларын ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізуді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ЖОПДО және оның үлестес тұлғаларының үлестес тұлғасы болмауы тиісЖОПДО тәуелсіз тіркеушісі жүзеге асырады.

3 ТАРАУ. БАСШЫЛЫҚ ПЕН БАСҚАРМА ЖҰМЫСЫНЫҢ ТИІСТІ ТӘЖІРИБЕСІ

     ЖОПДО кәсіби және тәуелсіз басшылықтың болуын тиімді корпоративтік басқарудың маңызды элементі деп санайды. Басқарма сондай-ақ ЖОПДО басқару процесінде маңызды рөл атқарады. Басшылық пен басқарма арасындағы тиімді өзара іс-қимыл, сондай-ақ басшылық пен басқарма құзыреттерінің нақты шектеуі корпоративтік басқарудың тиісті практикасын қамтамасыз етуде негізгі фактор болып табылады.

    БАСШЫЛЫҚ

     БАСШЫЛЫҚТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ

     Басшылық құрамының құрылымы құрылтай органының мүдделерін әділ, объективті білдіруді және құқықтарын қорғауды қамтамасыз етуі тиіс.

     Басшылықтың сандық құрамы, өкілеттік мерзімі, оның бас дәрігерін және бас дәрігердің орынбасарларын сайлау және олардың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату, сондай-ақ басшылық мүшелеріне сыйақы төлеудің мөлшері мен шарттарын анықтау құрылтай органымен анықталады.

     Жаңа басшыларды сайлау заңнамаға, ЖОПДО жарғысына және ішкі құжаттарына сәйкес транспаренттік рәсіммен жүзеге асырылады

     Құрылтай органына кандидат туралы жеткілікті деректер, оның ішінде өмірбаяндық, кандидат пен ЖОПДО (аффилиирленуі, ынтымақтастығы және т. б.) өзара қарым-қатынастары туралы ақпарат және құрылтай органына оларды сайлау туралы шешім қабылдауға мүмкіндік беретін кез келген өзге де қажетті ақпарат ұсынылуға тиіс.

     Басшылыққа кандидаттардың тиісті жұмыс тәжірибесі, білімі, біліктілігі, оң жетістіктері мен іскерлік және/немесе салалық ортада мінсіз беделі болуы тиіс, оның міндеттерін орындау және құрылтай органы мен ЖЦДП мүддесінде барлық басшылықтың тиімді жұмысын ұйымдастыру үшін қажет.

     Басшылық басшылық құрамына сайлауға үміткерлерді іріктеу критерийлерін жаңарта алады. Құрылтай органы басшылықтың құрамына сайлауға кандидаттарды іріктеудің осы критерилері туралы хабардар етілуі тиіс.

     Басшы лауазымына сайлана алмайтын тұлға:

     заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар тұлға;

     белгіленген тәртіппен банкрот деп танылған басқа заңды тұлғаны мәжбүрлеп тарату немесе акцияларды мәжбүрлеп сатып алу немесе консервациялау туралы шешім қабылданғанға дейін бір жылдан аспайтын кезеңде бұрын басшылық Төрағасы, бірінші басшысы (басқарма төрағасы), басшының орынбасары, бас бухгалтері болған тұлға. Аталған талап белгіленген тәртіппен банкрот деп танылған басқа заңды тұлғаны мәжбүрлеп тарату немесе акцияларын мәжбүрлеп сатып алу немесе консервациялау туралы шешім қабылданған күннен кейін бес жыл ішінде қолданылады;

     меншікке қарсы, Экономикалық қызмет саласында немесе коммерциялық немесе өзге де ұйымдарда қызмет мүдделеріне қарсы қылмыс жасағаны үшін сот кінәлі деп таныған, сондай-ақ аталған қылмыстарды жасағаны үшін ақталмайтын негіздер бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылған тұлға. Аталған талап заңнамада белгіленген тәртіппен соттылығы жойылған не алып тасталған не қылмыстық жауаптылықтан босатылған күннен бастап бес жыл бойы қолданылады;

     заңнамаға сәйкес басшылық мүшесінің міндеттерін орындауға кедергі келтіретін өзге де қасиеттерге ие тұлға.

     Мынадай талаптарға жауап беретін басшы тәуелсіз деп танылады:

     сайлану сәтінде және басшылыққа сайланар алдындағы соңғы үш жыл ішінде ЖОПДО-ның аффилиирленген тұлғасы болып табылмаған тұлға;

     ЖОПДО-ның аффилиирленген тұлғаларына қатысты аффилиирленген тұлға болып табылмаған тұлға;

     ЖОПДО — ның немесе ЖОПДО-ның аффилиирленген тұлғаларының лауазымды тұлғаларымен бағыныштылығымен сайлау сәтінде және басшылыққа сайланар алдындағы соңғы үш жыл ішінде байланысты емес тұлға;

     осы акционерлік ЖОПДО органдарының отырыстарында акционердің өкілі болып табылмайды және ол басшылыққа сайланар алдындағы үш жыл ішінде болмаған;

     мемлекеттік қызметкер болып табылмайтын тұлға;

     сайлану сәтінде және басшылыққа сайланар алдындағы соңғы үш жыл ішінде аудиторлық ұйымның құрамында жұмыс істейтін аудитор ретінде ЖОПДО аудитіне қатыспаған тұлға.

     ЖОПДО бас дәрігері мен Корпоративтік хатшы жаңадан сайланған басшыларды өзінің лауазымдық міндеттерін орындау үшін қажетті ақпаратпен қамтамасыз етуі тиіс.

     Бас дәрігер мен Корпоративтік хатшы жаңадан сайланған басшылар үшін тиісті танысуды ұйымдастыруы тиіс. Басшылар басшылық құрамындағы тиімді жұмыс үшін қажетті өз білімдерін үнемі жетілдіруі тиіс.

     ЖОПДО-ның басшылары мен басшылары арасындағы шарттар заңнамаға, Жарғыға, осы Кодекске және ЖОПДО-ның басқа да ішкі құжаттарына сәйкес ресімделеді.

     Шарттар тараптардың құқықтарын, міндеттерін, жауапкершілігін және басқа да маңызды шарттарды, сондай-ақ басшының осы Кодекстің ережелерін сақтау жөніндегі міндеттемелерін қамтуға, оның ішінде оларға жүктелген функцияларды орындау үшін жеткілікті уақыт мөлшерін бөлуге, оның қызметі тоқтатылғаннан кейін ЖОПДО туралы Ішкі ақпаратты басшылық белгілеген мерзімге жария етпеуге тиіс.

     Шарттарда басшылардың жекелеген міндеттерді орындау мерзімдері белгіленуі мүмкін.

     ЖОПДО құрылтай органы басшымен үлгі шартты бекітуі мүмкін.

     Басшының өкілеттігін сайлау және тоқтату, басшыны қызметке кіру кезінде істермен және қызмет процестерімен таныстыру тәртібі, өкілеттіктерді ерікті түрде қосу тәртібі, басшылықтың отырысын шақыру және өткізу тәртібі және басшылық қызметіне байланысты басқа да мәселелер құрылтай органы немесе ЖОПДО басшылығы шешімдерімен бекітілетін ЖОПДО ішкі құжаттарымен айқындалады.

     БАСШЫЛЫҚ ФУНКЦИЯЛАРЫ

     Басшылық өз функцияларын заңнамаға, Жарғыға, осы Кодекске, басшылық туралы ережеге және ЖОПДО-ның өзге де ішкі нормативтік құжаттарына сәйкес жүзеге асырады.

     Басшылық стратегиялық мақсаттарды, дамудың басым бағыттарын анықтайды және қызметтің ұзақ мерзімді перспективаға арналған негізгі бағдарларын, өз шешімдерімен белгілейді, өз құзыреті шеңберінде қойылған мақсаттарды жүзеге асыру үшін қажетті қаржылық және адами ресурстардың болуын қамтамасыз етеді. Басшылық Басқарма қызметіне бақылауды жүзеге асырады.

     Басшылық ЖОПДО-ның нарықтық жағдайын, қаржылық жай-күйін және ЖОПДО-ның қаржы-шаруашылық қызметіне әсер ететін басқа да факторларды ескере отырып, бекітілген Басым бағыттардың жүруіне объективті баға береді.

     Басшылықтың құзыретіне тәуекелдерді басқару жөніндегі ЖОПДО ішкі рәсімдерін бекіту, осындай рәсімдерді сақтауды қамтамасыз ету, сондай-ақ тиімділікті талдау және жетілдіру жатады. Бұл ретте осы рәсімдер басшылықтың тәуекелдерді басқару жүйесіндегі елеулі кемшіліктер туралы уақтылы хабарлауын көздейді.

     Басшылық қажеттілігіне қарай ЖОПДО ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін қайта қарауды жүргізуді қамтамасыз етеді.

     Барлық басшылық барлық қажетті ақпарат негізінде ЖОПДО және оның құрылтай органының мүддесінде адал және тиісті мұқият әрекет етуге және ЖОПДО мүддесінде объективті шешім қабылдауға тиіс.

     Әрбір басшы өзі құрамына сайланған басшылық пен Комитеттің барлық отырыстарына қатысуға міндетті. Осы нормадан ауытқуға Ережеде айтылған ерекше жағдайларда жол беріледі.

115. Басшылық өз қызметін және жекелеген басшылардың жұмысын бағалау тетігін әзірлейді, басшылықтың, басқарманың, бас дәрігердің және Басқарма мүшелерінің, ішкі аудит қызметінің басшысы мен қызметкерлерінің және Корпоративтік хатшының қызметін бағалау әдістері мен өлшемдерін жасайды және тұрақты түрде қайта қарайды.

Қызметті бағалау деп жұмыс процестерінің тиімділігін, оның ішінде корпоративтік басқаруды дамыту тиімділігін, басым міндеттер мен өзара іс-қимыл процесіне қол жеткізуді ресми және жан-жақты бағалауды, сондай-ақ құзыреттерді (әлеуетті, ерекшеліктерді) бағалауды және басшылық мүшелігіне кандидаттардың рөлдерін болжауды түсіну керек.

     Басшылық пен Корпоративтік хатшы құрылтай органымен тиісті диалогты қамтамасыз етуге жауапты болады. Бас дәрігер мен Корпоративтік хатшы құрылтай органының көзқарасы жалпы басшылыққа жетуін қамтамасыз етеді.

     Басшылық тағайындалуын немесе тағайындалуын келісуді басшылық жүзеге асыратын басқарма мүшелерімен, ЖОПДО өзге де қызметкерлерімен басқа ұйымдарда жұмыс істеу және/немесе лауазым (дар) атқару мүмкіндігіне қатысты келісім беру туралы шешім қабылдайды.

     БАСШЫЛЫҚ КОМИТЕТТЕРІ

     Аса маңызды мәселелерді қарау және ұсынымдарды дайындау үшін ЖОПДОО басшылығына ұсыныстар әзірлеу үшін мәселелер жөніндегі Басшылықтың комитеттері құрылуы тиіс:

     стратегиялық жоспарлау;

     кадрлар мен сыйақылар;

     Ішкі аудит;

     әлеуметтік мәселелер;

     заңнамада және ЖОПДО ішкі нормативтік құжаттарында көзделген басшылықтың шешімі бойынша өзге де мәселелер.

Басшылықтың жекелеген комитеті қарайтын ішкі аудит мәселелерін қоспағанда, жоғарыда аталған мәселелерді қарау басшылықтың бір немесе бірнеше комитеттерінің құзыретіне жатқызылуы мүмкін.

     Басшылықтың комитеттері нақты комитетте жұмыс істеу үшін қажетті кәсіби білімі бар, дауыс беру құқығы жоқ басшылық мүшелері мен сарапшылардан тұрады.

Комитет төрағасын қоса алғанда, Комитет мүшелерін басшылық басшылық мүшелері қатарынан тағайындайды. ЖОПДО бас дәрігері басшылық комитетінің төрағасы немесе ішкі аудит мәселелері жөніндегі комитеттің мүшесі бола алмайды.

Сарапшылар ретінде Басшылықпен тиісті білімі бар ЖОПДО қызметкерлері тартылуы мүмкін. Басшылық өзге жеке тұлғаларды сарапшылар ретінде тарту туралы шешім қабылдауға құқылы.

     Басшылық комитеттерін қалыптастыру және жұмыс істеу тәртібі, сандық құрамдары, сондай-ақ олардың ЖОПДО басшылығымен өзара іс-қимыл жасау рәсімдері ЖОПДО-ның ішкі нормативтік құжаттарында белгіленеді.

     Басшылық жыл ішінде кез келген уақытта комитеттерден Комитеттің ағымдағы қызметі туралы есеп беруді талап ете алады. Комитеттің ағымдағы қызметі туралы есепті дайындау және ұсыну мерзімдерін басшылық айқындайды.

     СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЖОСПАРЛАУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӨНІНДЕГІ КОМИТЕТ

     тратегиялық жоспарлау мәселелері жөніндегі Комитет кемінде үш мүшеден тұруы тиіс.

     Стратегиялық жоспарлау мәселелері жөніндегі комитет мүшелері ЖОПДО әрекет ететін нарық саласы мен секторларының ерекшеліктерін білуі тиіс.

     Комитеттің Стратегиялық жоспарлау мәселелері жөніндегі қызметі басшылықтың ЖОПДО стратегиялық және корпоративтік даму саласындағы өз функцияларын тиімді орындауына көмек көрсетуге, сондай-ақ Комитеттің мақсаттары мен міндеттерін айқындайтын ЖОПДО ішкі құжатында айқындалған мәселелер бойынша, сондай-ақ басшылықтың тапсырмасы бойынша басқа да мәселелер бойынша ұсынымдар әзірлеуге бағытталған.

     КАДРЛАР ЖӘНЕ СЫЙАҚЫЛАР МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӨНІНДЕГІ КОМИТЕТ

     Кадрлар және сыйақылар мәселелері жөніндегі Комитет кемінде үш мүшеден тұруы тиіс.

     Кадрлар және сыйақылар мәселелері жөніндегі Комитет ЖОПДО басшыларының, сондай-ақ атқарушы органның, ішкі аудит қызметінің/Тексеру комиссиясының басшысы мен қызметкерлерінің, ЖОПДО Корпоративтік хатшысының және тағайындауды немесе тағайындауды келісу басшылық жүзеге асыратын өзге де қызметкерлердің құрамына білікті мамандарды тарту жөніндегі басшылыққа ұсынымдар әзірлеу мақсатында құрылады; ЖОПДО құрылтай органына ЖОПДО басшылығына сыйақы белгілеу туралы ұсыныстар қалыптастыру; ЖОПДО-ның Директорлар кеңесінің құрамына білікті мамандарды тарту жөніндегі; бас дәрігерге және Басқарма мүшелеріне, ішкі аудит қызметінің басшысы мен қызметкерлеріне және ЖОПДО Корпоративтік хатшысына сыйақы белгілеу; сондай-ақ Комитеттің мақсаттары мен міндеттерін айқындайтын ЖОПДО ішкі құжатында айқындалған мәселелер, сондай-ақ басшылықтың тапсырмасы бойынша басқа да мәселелер бойынша ұсынымдар әзірлеу.

     Сарапшылар ретінде Басшылықпен тиісті білімі бар ЖОПДО қызметкерлері тартылуы мүмкін. Басшылық өзге жеке тұлғаларды сарапшылар ретінде тарту туралы шешім қабылдауға құқылы.

     ЖОПДО-ның басшылығы, басқарма мүшелері және өзге де қызметкерлері консультациялық қызметке немесе кадрлар мен сыйақылар мәселелері жөніндегі комитетке жәрдем көрсетуге тартылған жағдайларда, соңғысы мүдделер қақтығысын анықтау және алдын алу қажет. Бірде-бір тұлға өз сыйақысын анықтау процесіне тартылмауы тиіс.

     ІШКІ АУДИТ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӨНІНДЕГІ КОМИТЕТ

     Ішкі аудит мәселелері жөніндегі Комитет кемінде үш мүшеден тұруы тиіс.

     Ішкі аудит мәселелері жөніндегі комитеттің құрамында кемінде ішкі аудит мәселелері жөніндегі комитет мүшелерінің бірінің бухгалтерлік есеп және/немесе қаржылық есептілікті және/немесе қаржы және/немесе аудит саласында терең білімі болуы тиіс.

     Комитеттің ішкі аудит мәселелері жөніндегі қызметі сыртқы және ішкі аудит, қаржылық есептілік, ішкі бақылау және тәуекелдерді басқару, заңнаманы сақтау, комитеттің мақсаттары мен міндеттерін айқындайтын ЖОПДО ішкі құжатына сәйкес корпоративтік басқару саласындағы құжаттарды орындау мәселелері, сондай-ақ басшылықтың тапсырмасы бойынша басқа да мәселелер бойынша басшылыққа жәрдем көрсетуге бағытталған.

     ӘЛЕУМЕТТІК МӘСЕЛЕЛЕР ЖӨНІНДЕГІ КОМИТЕТ

     Әлеуметтік мәселелер жөніндегі Комитет кемінде үш мүшеден тұруы тиіс.

     Әлеуметтік мәселелер жөніндегі комитеттің құрамында кемінде екі басшы болуы тиіс.

     Комитеттің қызметі Басшылығына әлеуметтік мәселелер бойынша көмек көрсетуге бағытталған.

     БАСШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

     Басшылықтың қызметі тиімділік, белсенділік, адалдық, адалдық және жауапкершілік қағидаттарына негізделеді.

     Басшылықтың отырыстары жыл сайын басшылық бекітетін жұмыс жоспарына сәйкес, оның өкілеттілік мерзімі басталғаннан бастап, ұтымдылық, тиімділік және жүйелілік қағидатын негізге ала отырып өткізіледі. Бұл ретте басшылықтың отырыстары тоқсанына кемінде бір рет өткізіледі. Қажет болған жағдайда басшылықтың жоспардан тыс отырыстарын өткізуге жол беріледі.

     Басшылықтың жұмыс жоспары заңнама талаптарын ескере отырып, лауазымды тұлғалардың ұсыныстары, сондай-ақ басшылықтың қалыптасқан жұмыс тәжірибесі негізінде жасалады. Қажетіне қарай басшылықтың жұмыс жоспары нақтылануға (түзетуге) жатады.

Басшылықтың жұмыс жоспарының жобасын әзірлеуге жауапты корпоративтік хатшы болып табылады.

138. Басшылық басшылықтың отырыстарын дайындау және өткізу жөніндегі ішкі рәсімдерді бекітеді. Бұл рәсімдер басшылық отырысы қызметінің барлық қажетті параметрлерін регламенттеуі тиіс.
139. Басқарма басшылықтың кез келген мүшесінің сұрауы бойынша басшылық отырысының күн тәртібіндегі мәселелер бойынша шешімдер қабылдау үшін барлық қажетті ақпаратты уақтылы және толық көлемде беруге міндетті.

     Егер басшылық отырысының күн тәртібінің мәселелері Комитетпен алдын ала қаралса, басшылық мүшелері комитеттің қорытындысын алдын ала қарайды.

     Басшылық өз отырыстарының егжей-тегжейлі хаттамаларын жүргізеді, онда барлық мәселелердің талқылануы тиісті түрде тіркеледі. Хаттамаға басшылар бұрыштама қояды, ЖОПДО бас дәрігері мен Корпоративтік хатшы қол қояды, сондай-ақ дауыс берудің атаулы нәтижелерін қамтиды. Корпоративтік хатшы басшылықтың барлық маңызды шешімдерді қабылдауын көрсететін стенограмманы сақтайды.

Басшылықтың отырыстарын өткізу күндізгі сырттай немесе аралас нысандарда көзделеді.Бұл ретте ЖОПДО қызметінің аса маңызды, түйінді, стратегиялық мәселелері бойынша шешімдерді қарау және қабылдау, әдетте, басшылықтың дауыс берудің күндізгі нысаны бар отырыстарында жүзеге асырылады.

     Басшылық отырысының күн тәртібін, басшылық отырысының өткізілетін орны мен уақытын, сондай-ақ дауыс беру нысанын басшылық отырысын шақырудың бастамашысы айқындайды. Бұл ретте басқарма бастамашылық ететін басшылықтың отырысын өткізу орны мен уақыты алдын ала бас дәрігермен, оның ішінде ауызша тәртіппен келісіледі.

     Басшылық отырысының екі нысаны үйлесуі мүмкін. Бұл бір немесе бірнеше басшылардың (30% — дан артық емес) басшылық отырысына жеке қатысуға мүмкіндігі жоқ жағдайға қатысты. Бұл ретте жоқ басшы техникалық байланыс құралдарын (бейнеконференция сеансы, телефон конференц-байланысы және т. б. режимінде) пайдалана отырып, қаралатын мәселелерді талқылауға қатыса алады және өз пікірін жазбаша түрде ұсынуы тиіс.

     Басшылықтың қарауына шығарылған мәселе бойынша мүдделі басшы осы мәселе бойынша талқылауға және дауыс беруге қатыспайды, бұл туралы Басшылық отырысының хаттамасында тиісті жазба жасалады.

     Басшылық мүшесі басшылықтың отырыстарына белсенді қатысуы, қатысуы және басшылықтың отырысына қатысудың мүмкін еместігі туралы ЖОПДО бас дәрігерін алдын ала хабардар етуі тиіс.

     Басшылық мүшелері жасалуына басшылық мүшесінің немесе оның аффилиирленген тұлғаларының мүдделілігі бар мәмілені жасау кезінде мүдделілігі бар мәселелер бойынша дауыс беруден қалыс қалуға тиіс. Бұл ретте басшылық мүшесі Корпоративтік хатшы арқылы басшылықтың осындай мүдделілік фактісін, сондай-ақ мүдделер қақтығысының пайда болу негіздерін ашуы тиіс.

     ЖОПДО жасалуына мүдделілік бар мәмілелерді жасамауға ұмтылады. Мұндай мәмілелер жасалған жағдайда, ЖОПДО тиісті мәміле туралы және ЖОПДО-ның аффилиирленген тұлғалары туралы ақпаратты ашады.

     Құрылтай органы немесе ЖОПДО құрылтай органының шешімі негізінде ЖОПДО мүддесінде өз атынан ЖОПДО-де жасалуына мүдделілік бар және нәтижесінде ЖОПДО-де құны оның активтерінің баланстық құнының жалпы мөлшерінің он және одан да көп пайызын құрайтын мүлік сатып алынған немесе иеліктен шығарылған мәмілені жасау нәтижесінде ЖОПДО-де туындаған зиян үшін лауазымды адамды жауапқа тарту туралы талап-арызбен сотқа жүгінуге құқылы., мәміле жасасу туралы шешім қабылданған кезде мұндай мүліктің құны «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бағалаушы және сот айқындаған оның нарықтық құнына анық шамада болмайтындығы және ЖОПДО құрылтай органын оның лауазымды тұлғасының (тұлғаларының) не оның аффилиирленген тұлғаларының пайда (табыс) алуы мақсатында қасақана жаңылыстыруға енгізу фактісін анықтағандығы туралы шешім қабылданған сәтте осындай мүліктің құны «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бағалаушы.

     ЖОПДО қызметкерлерінің лауазымды тұлғаларымен және үшінші тұлғалармен қарым-қатынаста басшылық немесе бөлімше мүшелері басшылықтың атынан сөз сөйлеуге құқығы жоқ. Басшылықтың атынан шығуға тек ЖОПДО бас дәрігері құқылы.

     ЖОПДО Қазақстан Республикасының заңнамасына және ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес басшылық сыйақыларының мөлшері туралы мәліметтерді ашады. Есепті кезеңдегі басшылық сыйақыларының мөлшері туралы мәліметтер ЖОПДО жылдық есебінде міндетті түрде ашылуға жатады.

     Басшылық ЖОПДО жай-күйіне мониторинг жүргізіп, басқарма мүшелерімен, ЖОПДО органдарымен және ЖОПДО-ның басқа да қызметкерлерімен тиімді өзара іс-қимыл жасауы тиіс.

     Басшылық коммерциялық және қызметтік құпияны құрайтын мәліметтерді жария етпеу жөніндегі ескіру мерзімін айқындайды.

     ЖОПДО-ның жылдық есебінің құрамына енгізілетін және құрылтай органына ол белгілеген тәртіппен және мерзімдерде ұсынылатын басшылықтың жылдық есебінде мынадай ақпарат көрсетіледі, бірақ олармен шектелмей:

     басшылық пен басқарма құрамы;

     басшылық пен оның бөлімшелері отырыстарының саны, сондай-ақ басшылықтың әрқайсысының өзі құрамына кіретін басшылық пен бөлімшелердің отырыстарына қатысуы;

     бөлімшелердің олардың функцияларын орындау жөніндегі жұмысы туралы есеп, оның ішінде басшылықтың жекелеген ұсыныстарын және/немесе бөлімшелердің ұсынымдарын қабылдамау себептерін көрсете отырып;

     басшылық немесе Басқарма шешімдер қабылдайтын мәселелер, сондай-ақ шешімдер ЖОПДО бас дәрігеріне жіберілген мәселелер туралы толық ақпаратты қоса алғанда, басшылық пен басқарманың жұмысы туралы есеп;

     ЖОПДО позициясын және оның даму перспективаларын бағалау;

            басшылықтың, басқарманың, Басқарма мүшелерінің, ішкі аудит қызметі басшысының қызметіне бағалау жүргізу процесі

     ЖОПДО-ға қатысты құрылтай органының пікірін басшылықтың есепке алуы бойынша қабылданған шаралар (тікелей қарым-қатынас, брифингтер көмегімен);

     басқарма және басшылық мүшелеріне сыйақы берудің негізгі қағидаттары;

     басшылық пен басқарма қабылдаған аса маңызды шешімдер.

     БАСШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН БАҒАЛАУ

     Басшылық өз жұмысына, оның комитеттерінің, әрбір басшылықтың, тұтас алғанда басқарманың, бас дәрігердің және жеке Басқарма мүшелерінің, жалпы ішкі аудит қызметінің, ішкі аудит қызметінің басшысы мен қызметкерлерінің, корпоративтік хатшының жұмысына Жарғыға және ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес баға беруге тиіс.Бағалау нәтижелері басшылықтың күндізгі отырысында талқыланады.

     Басшылық тәуелсіз директорлардың бірінің басшылығымен басшылық Төрағасының жұмысын бағалау бойынша отырыстар өткізе алады.

АҚПАРАТ БЕРУ ЖӘНЕ БІЛІКТІЛІКТІ АРТТЫРУ

     Директорлар өздерінің кәсіби білімдерін үнемі жетілдіруі тиіс.

     ЖОПДО бас дәрігері және корпоративтік хатшы басшылықтың дұрыс ақпаратты уақтылы алуын қамтамасыз етуге жауап береді. Басқарма, ішкі аудит қызметі және басқа қызметкерлер ақпаратты басшылыққа уақтылы беруге міндетті. Басшылық қажет болған жағдайларда түсініктеме немесе түсініктеме беруді талап ете алады.

     Басшылық және Комитеттер белгіленген тәртіппен ЖОПДО даму жоспарында/ЖОПДО жылдық бюджетінде көзделген қаражат шеңберінде сыртқы сарапшылар мен консультанттардың қызметтерін пайдалануға құқылы.

     Басшылық өз функцияларын толыққанды орындау үшін қажетті ресурстармен қамтамасыз етілуі тиіс.

Басшылықтың төрағасы жаңадан сайланған басшыларға лауазымға енгізу бағдарламасын ұсынуды қамтамасыз етуі тиіс.

     БАСШЫЛЫҚТЫҢ СЫЙАҚЫСЫ

     Басшылыққа сыйақы төлеудің мөлшері мен шарттарын анықтау құрылтай органының айрықша құзыретіне жатады.

Сыйақы мөлшері басшылықты тарту, тиімді қызмет, сақтау және уәждеу үшін жеткілікті болуы тиіс.

     ЖОПДО-да басшылыққа сыйақы берудің транспаренттік саясаты болуға тиіс. Басшылықтың сыйақы мөлшері олардың жұмысына және басшылықтың өз міндеттерін орындау сапасына сәйкес болуы тиіс.

     Басшылықтың сыйақы беру шарттары олармен жасалатын шарттарда және ЖОПДО ішкі құжаттарында көрсетіледі.

     Мемлекеттік қызметшілер болып табылатын ЖОПДО басшылығының мүшелеріне, құрылтай органының өкілдеріне, сондай – ақ ЖОПДО басшылығының мүшесіне-ЖОПДО бас дәрігеріне сыйақы төлеу жүргізілмейді.

    БАСҚАРМА

     Басқарма ЖОПДО ағымдағы қызметіне басшылықты жүзеге асыратын алқалы орган болып табылады.

     Басқарма құрылтай органы мен басшылықтың шешімдерін орындауға міндетті.

     Басқарма Қазақстан Республикасының заңнамасымен және Жарғымен ЖОПДО қызметінің басқа органдарының құзыретіне жатқызылмаған мәселелері бойынша шешімдер қабылдауға құқылы.

     Басқарма Қазақстан Республикасының заңнамасына, ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес ЖОПДО ақпаратын ашу және оның қызметін ақпараттық жария ету бойынша жауапты болады және ішкі (қызметтік) ақпараттың қорғалуы мен сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.

     Басқарма құрылтай органы мен басшылық қойған мақсаттар мен міндеттерді жүзеге асыру үшін қаржылық және адами ресурстарды бөлуге жауапты болады.

     Басқарма мүшелері лауазымына кандидаттарды іріктеу міндеттері, функциялары, өлшемдері және Басқарма қызметінің тәртібі заңнамамен, Жарғымен, осы Кодекспен және ЖОПДО ішкі құжаттарымен айқындалады.

     ЖОПДО бас дәрігері және Басқарма мүшелері өз лауазымдық міндеттерін орындамағаны және/немесе тиісінше орындамағаны үшін заңнамада белгіленген тәртіппен жауапты болады.

     БАСҚАРУДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ

     Басқарманың сандық құрамын, өкілеттік мерзімін анықтау, бас дәрігер мен басқарма мүшелерін сайлау басшылықтың айрықша құзыретіне жатады.

     Басқарма мүшелері құрылтай органының, басшылық мүшесінің немесе ЖОПДО бас дәрігерінің ұсынысы бойынша басшылықтың шешімімен сайланады.

     Басшылық белгіленген тәртіппен бас дәрігер мен Басқарма мүшелерінің өкілеттігін тоқтата алады.

     Басқарма лауазымына кандидаттардың өздеріне жүктелген міндеттерді тиісінше орындау үшін қажетті тәжірибесі, білімі және біліктілігі болуы, оң беделі болуы және басшылықтың көпшілігінен қолдау алуы тиіс.

     ЖОПДО және Басқарма мүшелері арасындағы қарым-қатынас шарттармен рәсімделеді.

     Еңбек шарттарында Тараптардың құқықтары, міндеттері, жауапкершілігі және басқа да елеулі талаптар, сондай-ақ Басқарма мүшелерінің осы Кодекстің ережелерін сақтау жөніндегі міндеттемесі болуға тиіс.

     Басшылығымен Бас дәрігер мен Басқарма мүшелерінің үлгілік еңбек шарты бекітілуі мүмкін.Басқарманың қалған мүшелерімен жасалған шартқа ЖОПДО бас дәрігері қол қояды.

     БАСҚАРМА ЖҰМЫСЫНЫҢ ТӘРТІБІ

     Басқарма тұрақты отырыстар өткізеді. Басқарма мүшелері Басқарма отырысының күн тәртібіндегі мәселелер бойынша алдын ала ақпарат алады. Бұл ретте басқарма өз отырыстарын күндізгі және сырттай дауыс беру нысанында өткізеді.

     Басқарманың жұмыс тәртібі басшылық бекітетін ЖОПДО басқармасы туралы жарғымен және ережемен реттеледі.

     БАСҚАРМА ЖҰМЫСЫН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ СЫЙАҚЫ БЕРУ

     Басқарманың бас дәрігерінің және Басқарма мүшелерінің сыйақы мөлшерін кадрлар және сыйақылар мәселелері жөніндегі басшылық комитетінің ұсынымы бойынша басшылық анықтайды.

     Басшылық тұтастай алғанда басқарма қызметінің нәтижелерін, бас дәрігер мен басқарма мүшелерін жеке-жеке бағалауды ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес жүргізе алады.

     Басқарма мүшелеріне сыйақы беру саясаты транспарентті болуы тиіс. Сыйақы Басқарма мүшелерін жұмыстың жоғары сапасына қол жеткізуге ынталандыруы тиіс.

    КОРПОРАТИВТІК ХАТШЫ

     Тиімді корпоративтік басқару басшылық пен басқарма арасында ашық диалогты талап етеді. Бұл процесті ұйымдастыруда Корпоративтік хатшы маңызды рөл атқарады.

     Корпоративтік хатшыны тағайындау, өкілеттік мерзімін белгілеу, өкілеттілікті мерзімінен бұрын тоқтату, сондай-ақ лауазымдық жалақы мөлшерін және сыйақы шарттарын айқындау басшылықтың құзыретіне жатады.

     Корпоративтік хатшы өз міндеттерін тұрақты негізде толық жұмыс күні режимінде орындайды. Корпоративтік хатшы біліктілігі бар, Жарғыға, осы Кодекске және ЖОПДО-ның басқа да ішкі нормативтік құжаттарына сәйкес ЖОПДО органдары арасында нақты өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді, сондай-ақ корпоративтік басқаруды дамытудағы жаңа үрдістер туралы хабарлайды.

     Корпоративтік хатшы басшылықтың отырыстарды өткізу және шешімдер қабылдау рәсімдерінің тиісті сақталуын қамтамасыз етуге жауапты болады.

     Корпоративтік хатшы ЖОПДО-ның тиісті органдарының құрылтай органының өтініштерін тиісінше қарауды және құрылтай органының құқықтарын бұзуға байланысты корпоративтік жанжалдарды шешуді қамтамасыз етеді. ЖОПДО органдарының мұндай өтініштерді уақтылы қарауын бақылау Корпоративтік хатшыға жүктеледі.

     Корпоративтік хатшы ЖОПДО органдары арасында уақтылы ақпарат алмасуды қамтамасыз етуге, сондай-ақ басшылықты қызметке енгізу процесіне жәрдем көрсетуге тиіс.

     Корпоративтік хатшы корпоративтік басқарудың барлық мәселелері бойынша барлық директорлар үшін консультациялар өткізуді ұйымдастыру бойынша жауапты болып табылады.

     Корпоративтік хатшының мәртебесі, функциялары мен міндеттері Жарғыда, осы Кодексте, басшылық бекітетін Корпоративтік хатшы туралы ережеде және ЖОПДО-ның басқа да ішкі құжаттарында айқындалады.

    ДИВИДЕНДТІК САЯСАТ

     Дивидендтік саясат ЖОПДО дивидендтік саясатын іске асыру қағидаттары мен тетіктерін айқындайды және құрылтай органымен бекітіледі. Дивидендтік саясат, оның ішінде ЖОПДО корпоративтік веб-сайтында ашылады.

     Дивидендтік саясат қөз құрылтай органының әл-ауқатын арттыру және ЖОПДО капиталдандырудың өсуін қамтамасыз ету бойынша ЖОПДО-ның жалпы міндеттерін де, нормативтік құқықтық актілерге негізделген нақты да дивидендтік саясат қағидаларын де тұжырымдайды.

     Дивидендтік саясат таза табысты бөлу және оның дивидендтерді төлеуге бағытталған бөлігін айқындау тәртібін, дивидендтердің мөлшерін есептеу тәртібін, дивидендтерді төлеу тәртібін, оның ішінде оларды төлеу мерзімдерін, орны мен нысанын регламенттеуі тиіс. Дивидендтерді алу құрылтай органы үшін қиын және ауыртпалықты болмауы тиіс.

     Дивидендтік саясат дивидендтерді төлеуге бағытталатын ЖОПДО таза пайдасының ең төменгі үлесін айқындау тәртібін белгілеуге тиіс.

     Дивидендтерді белгіленген тәртіппен төлеу туралы мәселені қарау кезінде ЖОПДО-ның ағымдағы жай — күйі, оның қысқа, орта және ұзақ мерзімді жоспарлары назарға алынады.

     Дивидендтерді төлеу туралы шешім қабылдау туралы (жариялау туралы) ақпарат дивидендтерді төлеу үшін шарттардың болуы және оларды төлеу тәртібі туралы нақты түсінік қалыптастыру үшін жеткілікті болуы тиіс. Бұл ретте дивидендтерді толық емес немесе уақтылы төлемеу мәселелеріне ерекше назар аударылады.

    МАҢЫЗДЫ КОРПОРАТИВТІК ОҚИҒАЛАР

     Елеулі корпоративтік оқиғаларға, оның ішінде: ЖОПДО қайта ұйымдастыру, ЖОПДО ірі мәмілелер жасау, Жарғыға өзгерістер енгізу және басқа да бірқатар мәселелер жатады, оларды шешу ЖОПДО үшін принципті түрде маңызды.

     Елеулі корпоративтік оқиғалардың туындауына әкеп соғуы мүмкін шешімдерді қабылдау кезінде басшылық пен басқарма құрылтай органына және мүдделі тұлғаларға көрсетілген әрекеттерді жасау қажеттілігінің негіздемесін ұсынуға міндетті.

     Басқарма ЖОПДО корпоративтік сайтында елеулі корпоративтік оқиғаларды ашады.

     ЖОПДО маңызды корпоративтік оқиғаларға қатысты мәселелерді шешуде құрылтай органы құқықтарының іске асырылуын қамтамасыз етеді.

     ЖОПДО ТАРАТУ/ҚАЙТА ҰЙЫМДАСТЫРУ

     ЖОПДО таратылған/қайта ұйымдастырылған жағдайда басшылық Басқармамен бірлесіп құрылтай органына және мүдделі тұлғаларға ЖОПДО таратуды жүргізу қажеттілігінің негіздемесін ұсынады.

     ЖОПДО ерікті тарату/қайта ұйымдастыру туралы шешімді құрылтай органы қабылдайды.

4 ТАРАУ. АҚПАРАТТЫ АШУ ЖӘНЕ АШЫҚТЫҚ

     АҚПАРАТТЫ АШУ САЯСАТЫ МЕН ТӘЖІРИБЕСІ

     Ақпаратты ашу құрылтай органы мен мүдделі тұлғалардың ЖОПДО қызметін бағалау үшін, сондай-ақ ЖОПДО-ға сенімділікті қолдау үшін өте маңызды.

     ЖОПДО ақпараттық материалдарды, жарияланымдарды бұқаралық ақпарат құралдарында және ЖОПДО корпоративтік веб-сайтында үнемі орналастырады.

     ЖОПДО ақпараттық ашықтығы ЖОПДО ішкі құжаттары негізінде құрылады.

     ЖОПДО өз қызметінің барлық елеулі фактілері туралы, атап айтқанда, өзінің қаржылық жағдайы, қызмет жоспарлары мен нәтижелері туралы, сотта корпоративтік даулар бойынша іс қозғау туралы ақпаратты, өзінің корпоративтік басқару практикасы туралы ақпаратты уақтылы ашады, корпоративтік оқиғалар күнтізбесін және басқа да елеулі ақпаратты уақтылы жариялайды.

     ЖОПДО қамтитын, бірақ шектелмейтін толық жылдық есепті жариялайды:

     Қаржылық (операциялық) қызмет нәтижелері;

     ЖОПДО мақсаттары және олардың орындалу нәтижелері;

     корпоративтікбасқару туралы бөлім;

     олардың біліктілігін, іріктеу процесін қоса алғанда, олардың тәуелсіздігін айқындау критерийлерін көрсете отырып, басқарма басшылығы мен мүшелері туралы ақпарат;

     мүдделі тұлғаларға байланысты елеулі мәселелер;

     мемлекеттен алынатын кепілдіктерді және мемлекет пен ЖОПДО алдындағы кез келген міндеттемелерді қоса алғанда, өзіне ЖОПДО қабылдаған кез келген қаржылық қолдау;

     кез келген маңызды корпоративтік оқиғалар.

     ІШКІ АҚПАРАТТЫ ҚОРҒАУ

     Ақпаратты ашу кезінде ЖОПДО коммерциялық, қызметтік және заңнамамен және ЖОПДО ішкі құжаттарымен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын ақпараттың қорғалуы тиіс екендігін ескереді. Мұндай ақпаратқа қол жеткізу шарттарын, сондай-ақ оны алу мүмкіндігін ЖОПДО ашықтығы мен оның мүдделеріне залал келтірмеуге ұмтылу арасындағы теңгерімді сақтау қажеттігін ескере отырып, ЖОПДОайқындайды.

     ЖОПДО Қазақстан Республикасының заңнамасына және ЖОПДО ішкі құжаттарына сәйкес құпия ақпаратты қорғау шараларын қабылдайды.

     ЖОПДО қызметтік және ішкі ақпараттың пайдаланылуын бақылаудың тиімді жүйесін әзірлейді және қолданады.

     ЖОПДО ішкі ақпаратты айқындау, бақылау және тарату үшін барабар рәсімдерді, бақылау жүйелері мен құралдарын белгілейді және ашылатын ақпарат жалған немесе жаңылыстыруға әкелмейтіндігін қамтамасыз ететін барлық қажетті іс-қимылдарды қабылдайды.

     ЖОПДО қызметкерлері еңбек қызметін жүзеге асыру уақытында құпия ішкі (қызметтік) ақпаратты жария етпеуге міндетті. ЖОПДО көрсетілген ақпаратты жарияламауы бойынша олардың ЖОПДО-даеңбек қызметін тоқтатқаннан кейін мерзімді белгілейді.

     ЖОПДО ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІГІ ЖӘНЕ ҚАРЖЫ-ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ ЖҮЙЕСІ

     ЖОПДО заңнамаға және қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес қаржылық есептілікті дайындайды.

     ЖОПДО-да қаржылық есептілікті жүргізу және аудит жүргізу мынадай қағидаттарда құрылады:

     толықтығы мен дұрыстығы;

     беймәлім және Тәуелсіздік;

     кәсіпқойлық және құзыреттілік.

     ЖОПДО жылдық қаржылық есептілігі осындай есептілікті оқырманға ЖОПДО қызметінің қаржылық нәтижелері туралы деректерді дұрыс түсіндіруге мүмкіндік беретін егжей-тегжейлі ескертулермен сүйемелденеді. Қаржылық ақпарат ЖОПДО басшылығының түсіндірмелерімен және талдау бағаларымен, сондай-ақ аудитордың қорытындысымен толықтырылады.

     Басшылық ЖОПДО-ның Қаржы-шаруашылық қызметіне жүргізілген тексерулердің нәтижелері туралы ақпаратты құрылтай органына ұсынады. Ответственность Руководства за представление взвешенной и понятной оценки распространяется на промежуточные и иные публичные отчеты, отчеты контрольно-надзорным органам, а также на информацию, которая подлежит обязательному предоставлению в соответствии с требованиями Законодательства.

     Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес лауазымды тұлғалар жылдық есепте және қаржылық есептілікте оны дайындау үшін өзінің жауапкершілігін сипаттауы тиіс және осындай жылдық есепте және қаржылық есептілікте аудиторлық ұйымның олардың есептілік үшін жауапкершілігі туралы қорытындысы болуға тиіс.

     ІШКІ АУДИТ ҚЫЗМЕТІ

     ЖОПДО Қаржы-шаруашылық және медициналық қызметін, тәуекелдерді басқару, ішкі бақылау және корпоративтікбасқару жүйелерін бақылауды жүзеге асыру үшін басшылықтың шешімімен Ішкі аудит қызметі құрылады.

     Ішкі аудит қызметінің қызметкерлері басшылық пен Басқарма құрамына сайлана алмайды.

     Ішкі аудит қызметі қызметінің негізгі мақсаты басшылыққа тәуелсіз және объективті ақпарат беру болып табылады.

     Ішкі аудит қызметі басшылыққа тікелей бағынады және оның алдында өз жұмысы туралы есеп береді. Ішкі аудит қызметіне жетекшілік етуді Ішкі аудит мәселелері жөніндегі Комитет жүзеге асырады.

     Ішкі аудит қызметінің басшысы мен қызметкерлері басшылықтың шешімі бойынша тағайындалады.

     Ішкі аудит қызметі ЖОПДО басшылығына, басқармасына, бөлімшелеріне ішкі бақылау және аудит жүйесін ұйымдастыру мәселелері бойынша кеңес береді.

     Ішкі аудит қызметі ЖОПДО ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін бағалауды жүзеге асырады. Мұндай бағалау қаржылық және операциялық бақылауды, тәуекелдерді басқару жүйесінің сақталуы мен тиімділігін бақылауды қоса алғанда, толық елеулі бақылауды қамтиды.

     ЖОПДО ішкі аудит мәселелері жөніндегі комитетімен, Ішкі аудит қызметімен және сыртқы аудиторлармен бірге басшылық жасау оның қаржылық есептілік пен ішкі бақылау қағидаттарын қолдану жолдарын анықтаудың ресми және ашық тәртібін және ЖОПДО сыртқы аудиторларымен тиісті қатынастарды белгілеу тәртібін белгілейді.

     Ішкі аудит қызметінің заңнамаға, ішкі аудит қызметі туралы ережеге және ЖОПДО-ның басқа да ішкі құжаттарына сәйкес өзге де құқықтары, функциялары, міндеттері мен міндеттері бар.

     Ішкі аудит мәселелері жөніндегі Комитет Ішкі аудит қызметі қызметінің тиімділігін бағалайды.

     Басшылық ішкі аудит мәселелері жөніндегі Комитетпен және ішкі аудит қызметімен бірлесіпЖОПДО ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін бағалауды жүзеге асыруға және құрылтай органының алдында осындай бағалау жүргізу туралы есеп беруге міндетті.

     СЫРТҚЫ АУДИТ

     Қаржылық есептілікті жасаудың дұрыстығы мен объективтілігі туралы тәуелсіз пікір алу мақсатында ЖОПДО Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес сыртқы аудиторды (аудиторлық ұйымды) тарта отырып, өткен жылғы жылдық қаржылық есептілікке аудит жүргізеді.

     Ішкі аудит мәселелері жөніндегі Комитет басшылыққа аудиторлық ұйымды тағайындау, қайта тағайындау және шеттету туралы ұсынымдар енгізеді.

     Ішкі аудит мәселелері жөніндегі комитеттің ұсынымдары аудиторлық ұйымды айқындау туралы шешім қабылдау кезінде есепке алу үшін Құрылтай органына беріледі.

     ЖОПДО-да кемінде бес жылда бір рет кезең-кезеңімен аудиторлық ұйымды ауыстыру жүзеге асырылады.

     Басқарма ұсынылатын қаржылық ақпараттың толықтығы мен дұрыстығы үшін жауапты болады.

5 ТАРАУ. ЖОПДО БӨЛІМШЕЛЕРІМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ

ҚАҒИДАТТАРЫ МЕН ПРАКТИКАСЫ

     ЖОПДО корпоративтік басқарудың тиімді тетіктеріне негізделген бөлімшелерді теңгерімді дамытуға ұмтылады.

     ЖОПДО акционері ретінде өз құқықтарын іске асыру мақсатында заңнама талаптарына, ЖОПДО Жарғысы мен ішкі құжаттарына, еншілес ұйымдардың жарғыларына сәйкес бөлімшелермен өзара қарым-қатынасты жүзеге асырады.

     ЖОПДО бөлімшелермен өзара іс-қимылының негізгі мақсаттары:

     тұрақты қаржылық дамуды, жұмыс істеу кірістілігін қамтамасыз ету, ЖОПДО және бөлімшелердің инвестициялық тартымдылығын арттыру;

     құрылтай органының құқықтары мен Қазақстан Республикасының заңдарымен қорғалатын мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету;

     акционерлер, лауазымды тұлғалар, ЖОПДО қызметкерлері мен бөлімшелер арасындағы қатынастарды үйлестіру, олардың арасында және көрсетілген топтардың ішінде қақтығыстардың туындауының алдын алу жөнінде жүйелі шаралар қабылдау.

     Бөлімшелерді корпоративтік басқару процесі келесі құжаттармен реттеледі:

ЖОПДО жарғысы;

ЖОПДО корпоративтік басқару кодексі;

корпоративтік басқару рәсімдеріне қатысты өзге де құжаттар.

Қорытынды

     ЖОПДО осы Кодекстің ережелерін бейімдеуге және қолдануға бағытталған ЖОПДО-ның қосымша ішкі құжаттары әзірленетін және қабылданатын болады.

«Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК ІСКЕРЛІК ЭТИКА КОДЕКСІ

1-ТАРАУ. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР МЕН НЕГІЗГІ ТҮСІНІКТЕР

1. «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық ЖОПДОның (бұдан әрі — ЖОПДО) іскерлік этика Кодексі (бұдан әрі- Кодекс) Қазақстан Республикасының заңнамасына, Жарғыға және ЖОПДО-ның өзге де ішкі құжаттарына сәйкес әзірленеді және ережелер мен қағидалар жиынтығы болып табылады.
2. Кодекс ЖОПДО-ның барлық мүдделі тұлғаларымен өзара қарым- қатынасының этикалық жағын, корпоративтік қатынастардың этикалық нормаларын, сондай- ақ этикалық нормалардың ЖОПДО мен оның қызметкерлерінің күнделікті қызметіне әсерін реттемелейтін құжат болып табылады.
3. Кодекстің ережелері атқарып отырған лауазымына қарамастан ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен барлық қызметкерлеріне қолданылады.
4. ЖОПДО басшысы ЖОПДО қызметкерлері білдіре бермейтін ашықтық пен жауапкершілік шарттарын жасауға жауап береді және заңсыз іс- әрекеттерге жедел ден қояды.
5. ЖОПДО қызметкерлерінің ең басты міндеттері ЖОПДО-да белгіленген этикалық нормаларды ұстану және моральдық нормаларды сақтау болып табылады.
6. Этикалық нормаларды тиісті деңгейде қолдау үшін Қызметкерлер олардың ЖОПДО-да сақталуы және өзі жоғары стандарттар бергілеу үшін өзіне жауапкершілік алады.
7. Кодекстің мақсаты:

1) ЖОПДО-ның барлық Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлер стратегиялық маңызды шешімдер қабылдаған кездегі сияқты күнделікті жағдайларда да басшылыққа алатын негіз қалаушы құндылықтарды, қағидалар мен ережелерді бекіту;

2) Ұжымда сенім, өзара құрмет және парасаттылық ахуал жасау үшін ЖОПДО-да жоғарғы этикалық мінез- құлық  стандарттарына негізделген бірыңғай Корпоративтік мәдениетті дамыту;

3) Атқарып отырған лауазымына қарамастан барлық қызметкерлердің Кодекс нормаларын біркелкі түсінулері және орындаулары.

4) ЖОПДО-ның корпоративтік басқару тетіктерінің тиімділігін көтеруге және Мүдделі тұлғалармен жемісті өзара іс- қимыл жасауға жәрдемдесу;

5) Іскерлік мінез-құлықтың озат тәжірибелерін қолдану арқылы мемлекет пен іскерлік қоғамдастық тарапынан ЖОПДО-ға деген сенімді арттыру және сақтау болып табылады.

8. Кодекс ЖОПДО-ның өзге де ішкі құжаттарымен бірге қолданылады және ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлерінің іскерлік мінез- құлық нормалары мен қағидаларын сақтаудағы қызметтерін көрсетеді.
9. Кодексте көрсетілген нормалар мен қағидалар тізбесі түпкілікті болып табылмайды және белгілі бір алғышарттар немесе жағдайлар туындаған  жағдайда Қағидалау Кеңесі оны нақтылауы, өзгертуі немесе толықтыруы мүмкін.
10. ЖОПДО-ның барлық лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері нәсіліне, тіліне, саяси және діни сенімділіктеріне, жынысына, ұлтына мәденитіне қарамастан адал және қарым- қатынас жасауға құқылы. Қандай да болмасын кемсітушілік немесе ығыстырушылық осы Кодекске қайшы келеді және қолайсыз мінез- құлықты білдіреді. Егер қандай да бір лауазымды тұлға немесе ерекше мінез танытса онда оған қатысты тәртіптік іс- әрекет шаралары қолданылатын болады.
11. ЖОПДО өз қызметкерлерінің бойындағы және жұмысындағы:

1) ЖОПДО-ның стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуге  бағдарлануын;

2) Кәсіби шеберлігі мен өзінің кәсіби деңгейін көтеруге деген ұмтылсын;

3) Лауазымдылық міндеттерін орындау кещзіндегі бастамашылвғв мен белсенділігін;

4) Тәртіптілігі мен жауаптершілігін;

5) Қызметкерлер арасында бір- бірлерін өзара қолдауларын;

6) ЖОПДО-ның жас мамандарына  көмектесулерін бағалайды.

12. ЖОПДО-ның қызметі Іскерлік этика мен мінез- құлық ережелерінің талаптарының сақталуы негізінде құрылған ЖОПДО  мен барлық мүдделі тұлғалардың қарым- қатынастарына негізделген.
13. Кодексте мынадай түсініктер мне терминдер қолданылады:

Уәкілетті орган — Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі;

Іскерлік этика — ЖОПДО, оның Лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері өз қызметінде басшылыққа алатын іскерлік мінез- құлықтыңэтикалық қағидалары мен нормалардың жиынтығы;

Лауазымды тұлға — Қадағалау кеңесінің мүшесі және/ немесе ЖОПДО басшылығы;

Мүдделі тұлға — бұл ЖОПДО онымен шарттық қатынастарға түсуге ниетті жеке және заңды тұлғалар, сондай- ақ ЖОПДО-ға байланысты мәмілелерге қатысы бар тұлғалар.

Заңнама- бергіленген тәртіпте қабылданған Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы;

Мүдделер қақтығысы —  ЖОПДО қызметкерлерінің  жеке басы мүдделерінің оның ШЖҚ РМК қатысты міндеттерімен келіспеушілігі кезіндегі және ЖОПДО Қызметкерінің жеке басының мүдделілігі өз лауазымдылық міндеттерін қалтқысыз орындауына әсер етуі мүмкін жағдайлар;

Корпоративтік мәдениет — ЖОПДО үшін ерекше құндылықтар мен қағидалар, іскерлік өзара қарым-қатынастың этмикалық нормалары, мінез- құлық нормалары;

Корпоративтік қатынас — Жалғыз қатысушы мен ЖОПДО органдарының арасында туындаған келіспеушіліктер немесе даулар немесе мынадай салалардың біріне алып келуі мүмкін ЖОПДО органдарының еліспеушіліктер немесе даулар:

Қолданыстағы заңнаманың, ЖОПДО Жарғысының немесе ішкі құжаттары нормаларының, Жалғыз қатысушы құқықтарының бұзылуы;

ЖОПДО-ға қойылатын талаптар;

Әлеуметтік жауапкершілік – ЖОПДО-ның, мемлекет пен қоғамның өзара мүдделеріне жауап беретін жеке өзі қабылдаған міндеттемелердің орындалуы;

Қызметкер – ЖОПДО мен еңбек қарым- қатынастарында тұрған еңбек шарты бойынша жұмысты тікелей орындаушы тұлға;

Корпоративтік қақтығыстарды реттеу — Корпоративтік қақтығыстардан сақтандыруға немесе оны шешуге бағытталған рәсімдер кешені жүзеге асыру.

2-ТАРАУ. ІСКЕРЛІК ЭТИКАНЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫ МЕН ҚАҒИДАЛАРЫ

14. ЖОПДО уәкілетті органмен, мемлекеттік органдармен, ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғаларымен және Қызметкерлерімен,  әріптестерімен, басқа да мүдделі тұлғалармен, тұтастай алғанда ЖОПДО-мен өзара қарым- қатынаста стратегиялық маңызды корпоративтік шешімдер қабылдаудағы сияқты ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен  Қызметкерлері күнделікті жұмыста кез болатын жағдайларда да осы Кодекстің талаптарын қабылдайды және ұстанады.
15. ЖОПДО-ның қызметі қалыптасатын негіз қалаушы корпоративтік құндылықтар оның қызметкерлерінің парасаттылығы, сенімділігі және кәсіби шеберліктері, қызметтерінің тиімділігі, өзара көмегі, бір- біріне, мүдделі тұлғаларға және тұтастай ЖОПДО-ға деген құрметі болып табылады.
16. ЖОПДО-ның негіз қалаушы корпоративтік қағидалары:

1) Құзыреттілік және кәсіби шеберлік — ЖОПДО қызметкерінің тиісті білімі, жұмыс тәжірибесі, салмақты және жауапты шешімдер қабылдай білуі қажет. ЖОПДО өз қызметкерлерінің кәсіби білімімен дағдыларының деңгейін көтеру, кәсіби, шығармашылық қабілеттерін іске асыру, мансаптық өсу әлеуеті мен мүмкіндіктерін дамыту үшін жағдайлар жасайды;

2) Патриотизм – ЖОПДО-ға мемлекет тарапынан жүктелген жоғары сенім және оның әлеуметтік жауапкершілігі патриотизм және денсаулық сақтау жүйесін дамытуға ықпал ету сезімін туғызады.

3) Ашықтық — ЖОПДО өзі туралы ақпараттың, оның жетістіктері мен қызметі нәтижелерінің барынша жоғары ашықтығына, нақталағына және сенімділігіне ұмтылады. ЖОПДО уәкілетті орган мен әріптестерін істің жай- күйі туралы уақытында хабардар етуге, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес есептілік пен есепке алу сапасын жақсартудың негізінде ақпараттың ашықтығы мен қолжетімдігін арттыруғаұмтылады. Сонымен қатар, ЖОПДО коммерциялық және қызметтік құпиядан тұратын ақпараттың және мәліметтердің жария етілмеуін қадағалайды.

4) Жауапкершілік және адалдық — ЖОПДО Қазақстан Республикасының талаптарымен, шарттық қарым- қатынастармен белгіленген өзіне алған міндеттемелерге, іскерлік айналым салттарына және моральдық- адамгершілік қағидаларға жауапкершілікпен және адал қарайды. ЖОПДО мемлекет алдында өзінің Әлеуметтік жауапкершілігін құрады;

5) Әділдік және парасаттылық — ЖОПДО қызметі мен оның іскерлік беделінің негізгі ЖОПДОның жеке мүддесі мен кәсіби қызметі арасындағы қақтығысқа жол бермейді. Алдау, үндемеу және өтірік айту ЖОПДОның Лауазымды тұлғасының, Қызметкерінің мәртебесімен сәйкес келмейді;

6) Тұлғаны құрметтеу – ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғасының, Қызметкерінің өзінің лауазымына, жұмыс орнына, атқатарын қызметтік және жұмыс міндеттеріне  қарамастан басшылыққа алатын негізгі қағидасы. Тұлғаны құрметтеу қағидаларын өзара сақтау Қызметкерге қатысты Лауазымды тұлға үшін де, Лауазымды тұлғаға қатысты Қызметкер үшін де тең дәрежеде мңндетті.

3-ТАРАУ. ІСКЕРЛІК ӨЗАРА ҚАРЫМ- ҚАТЫНАСТАРДЫ ЭТИКАЛЫҚ НОРМАЛАРЫ.

3.1. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері.

17. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері:

 1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәмізіне және ЖОПДО-ның корпоративтік нышандарына құрметпен қарауға;

2) Жалпы қолданыстағы моральдық- этикалық нормаларды сақтауға, мемлекеттік тілгежәне басқа тілдерге, барлық ұлттардың дәстүрлері мен салттарына құрметпен қарауға;

3) Жоғары білікті жұмыс істеу үшін барлық күш- жігерлерін жұмсауға, ЖОПДО-ның мүлкіне сақтықпен қарауға, оны өнімді және тиімді пайдалануға;

4) өзінің жұмысқа деген қарым- қатынасымен және мінез- құлқымен жұмыста тұрақты және оң жағдайлар жасауға ықпал етуге;

5) сыпайы және әдепті болуға;

6)немқұрайлылық пен дөрекілікке төзбеуге;

7) әріптестеріне қолдау және көмек көрсетуге;

8) өзгенің пікіріне назар аударуға;

9) іс пен сөздің бірлігін қамтамасыз етуге. Берген сөздерінде тұруға;

10) өз қателігін жасырмауға/ мойындауға;

11) өзін- өзі (немесе өзіне байланысты тұлғалармен) және басқаларға қатысты туындауы мүмкін Мүдделер қақтығысына жол бермейтіндей ұстауға;

12) басқа Қызметкерлерге қатысты өзінің субъективті пікірін білдіруге жол бермеуге және  басқа Қызметкерлерге қатысты олардың іс- әрекеттерінің дұрыстығы немесе дұрыс еместігі жеке бағасын бермеуге;

13) құпиялылық нормаларын және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарының талаптарывн бұзбай бір- біріне дұрыс ақпаратты уақытында ұсынуға,

14) тікелей берілген уәкілеттіктерсіз және ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғаларының тікелей тапсырмаларынсыз жариялы түрде сөз сөйлеуге, пікірлерін білдіруге немесе сұхбат беруге жол бермеуге;

15) қоршаған ортаға қатысты құрмет және жанашырлық танытуға;

16) Кодекс талаптарын мұқият зерделеуге, түсінуге және адалдықпен сақтауға және келіскен жағдайда тиісті растаушы нысанды толтыруға (осы Кодекске қосымша);

17) өзіне қабылданған міндеттемелер үшін жауап беруге;

18) лауазымдылық міндеттерді орындаған кезде жеке басының қарым- қатынастары немесе дербес пайдасы үшін емес ЖОПДО-ның мүдделерін басшылыққа алуға;

19) іскерлік этикақағидалары мен мінез- құлық ережелерінің бұзылу мәселелері бойынша тергеу жүргізілген кезде жәрдемдесуге;

20) өзінің жұмыс орнында тазалық орында тазалық пен тәртіпті сақтаулары, сондай- ақ барлық жұмыс материалдарын тиісті жағдайда ұстауға міндетті;

18. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары міндетті:

1) Кодекстің негіз қалаушы құндылықтары мен қағидаларын ескере отырып, ашықтық пен бейтараптылық қағидаларында басқарушылық шешімдер қабылдауға;

2) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарында қарастырылған олардың алдына қойылған міндеттерінің іске асырылуына жауап беруге;

3) жеке басының үлгісімен Кодекстің талаптарына адалдықтарын көрсетуге;

4) қарамағындағылардың арасында корпоративтік рух құруға, ұжымның ЖОПДО-ның ортақ миссияларымен, құндылықтарымен және қағидалаымен біріктірілген бір командаға бірігуіне уақыт табуға;

5) Қызметкерлерге нақты міндеттер қоюға және қажет болған жағдайда барынша қажетті құралдармен сүйемелдеуге;

6) Қызметкерлердің өз жұмыстарын орындаулары үшін керекті ақпараттардың ашықтығы мен үнемі қолжетімділігін қамтамасыз етуге;

7) Қызметкерлерге кеңестір мен нұсқаулар беруге;

8) қандай жағдай болмасын ЖОПДО Қызметкерлерінің мәртебесін төмендетуге жол бермеуге міндетті.

19. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері өздерінің функционалдық міндеттерін орындағандары үшін:

1) заңды немесе жеке тұлғалардың ақша, қызмет немес өзгеше түрде сыйақы;

2) жалпы қабылданған ізеттілік нормалары мен қонақжайлылықты немесе хаттамалық және өзге де ресми «с- шараларды өткізу кезіндегі қарапайым ізеттілік белгілерін қоспағанда заңды және жеке тұлғалардан сыйлықтар немес басқа да сыйлықтарды алуға құқығы жоқ.

20. ЖОПДО басшылығы ЖОПДО-да агрессияны, кемсітушілікті, шошытуды немесе қорқытуды болмайтындай жағдайлар жасауға тиісті. Осындай жағдайға тап болған әрбір Қызметкер мұндай қақтығыстарды шешу үшін бұл туралы өзінің тікелей басшысына хабарлауға құқылы.

 

3.2. Уәкілетті орган

21. Уәкілетті органмен өзара қарым- қатыснас Заңнама, Жарғы және ЖОПДО-ның өзге де ішкі құжаттарының талаптарына сәйкес ашықтық, өзара есептілік және жауаркершілік қағидаларына негізделген. ЖОПДО уәкілетті органмен қарым- қаитынаста бергіленген рәсімдерді қатаң сақтайды.
22. ЖОПДО мен уәкілетті орган арасында ақпараттар алмасу тәртібі Қазақстан Респідбикасы заңнамасымен, Жарғымен және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарымен реттеледі.

3.3. Іскер әріптестер

23. ЖОПДО-ның іскер әріптестермен өзара қарым- қатынасы өзара пайданың, заңдылық, әділдік және тиімділік қағидаларындағы шарттардың талаптарына сәйкес ашықтық пен толық қағидаларына жүзеге асырылады.
24. ЖОПДО іскер әріптестермен шарттардың талаптарын сақтайды және оларға қатысты өз міндеттемелерін орындайды.

ЖОПДО өз қызметінде іскер әріптестергенегізсіз жеңілдіктер мен басымдықтар беруге жол бермейді.

 

3.4. Жұртшылық

25. ЖОПДО жұртшылық алдында өзінің әлеуметтік жауапкершілігін түсінеді.
26. ЖОПДО өзін өзі жұмыс істейтін және құрмет, сенім, адалдық және әділдік қағидаларына негізделген тығыз қарым- қатынастар орнатуға ұмтылатын қоғамдық ортаның  ажырамас элементі ретінде қарастырады.
27. ЖОПДО талпынады:

1) Әлеуметтік маңызды мәселелерді шешуге оң ықпал етуге;

2) Қоғамға қызмет етуге, кәсіби білім мен білім алу деңгейлерін арттыруға бағытталған бағдарламаларды, басқа да әлеуметтік бағдарламаларды қолдауға;

3) Жаңа жұмыс орындарын құруға және қызметкерлердің кәсіби біліктіліктерін көтеруге, егер ол экономикалық жағынан пайдалы және орынды болса;

4) Қоғамдық қарым- қатынастарды жетілдіру, қоршаған ортаны жақсарту және өмір сүру қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында ұйымдармен (қоғамдық, үкіметтік емес және басқа) сындарды қарым- қатынастар орнатуға ұмтылады.

28. ЖОПДО беделі күмәнді заңды және жеке тұлғалармен  ынтымақтастық жасасудан бас тартуға өзіне міндеттеме алады.
29. ЖОПДО экология және қоршаған орта жөніндегі бастамаларды қолдайды.
30. ЖОПДО бейбітшілікті, халықтар арасындағы достық пен келісімді нығайтуға ықпал ететін жобаларды қолдауға ерекше назар аудара отырып әр түрлі нысандардағы қайырылымдылық қызметін жүзеге асырады.
31. ЖОПДО білім, ғылым, мәдениет, өнер, ағарту жүйесін дамытуға, сондай- ақ тұлғаның рухани дамуына ықпал етеді.

4-ТАРАУ. ІСКЕРЛІК МІНЕЗ- ҚҰЛЫҚ ЕРЕЖЕЛЕРІ.

32. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері өздерінің жеке бастарының баюы немесе басқа тұлғаларды байыту мақсатында ЖОПДО-н, оның беделін, коммерциялық және қызметтік құпияларын пайдаланбауы тиіс.
33. Мүдделер қақтығыстарына жол бермеу ЖОПДО-ның, оның Лауазымды тұлғаларының, Қызметкерлерінің, уәкілетті органның мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету үшін маңызды шарттар болып табылады. ЖОПДО-ның барлық Лауазымды тұлғаларының, Қызметкерлерінің, уәкілетті органның мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету үшін маңызды шарттар болып табылады. ЖОПДО-ның барлық Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері Мүдделер қақтығысынан бос ашық, уақытылы және бара-бар шешімдер қабылдау үшін жауапты болады.
34. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғаларының және Қызметкерлерінің қарамағындағыларымен, бәсекелестерімен өзара қарым-қатынастардағы іскерлік мінез- құлықтары бірін екіншісіне қарсы қоюға жол бермейді және:

1) Алаламауды және байыптылықты;

2) Тексерілмеген ақпаратты пайдаланудан бас тартуды;

3) ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясына жататын ақпаратты таратпауға;

4) Өз сөзіне беріктілікті;

5) Моральдық құндылықтарды сақтау кезіндегі  мақсаткерлікті;

6) Өзінің іскерлік беделін сақтауды, қасақана өтірік және тексерілмеген ақпаратты тікелей немесе үшінші тұлғалар арқылы таратудан бас тартуды;

7) Мүдделер қақтығысы жағдайларында келіссөздер арқылы дауларды шешуге қол жеткізуді болжайды.

35. Құпия ақпарат. Қазақстан Республикасының заңнамасына, ЖОПДО-ның ішкі құжаттарына сәйкес осыған жатқызылған ақпарат ЖОПДО-ның құпия ақпараты деп танылады. ЖОПДО-ның қызметкерлері құпия ақпаратты үшінші тұлғаға және оған қол жеткізуге құқығы жоқ Қызметкерлердің рұқсат етілмеген қол жеткізуінің және таралуының алдын алуға көмектесуі, сондай- ақ деректердің жоғалуына немесе жойылуына жол бермеуі тиіс.
36. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлерінің коммерциялық және қызметтік құпияларды жария етуге тыйым салынады, құпия ақпаратпен жұмыс жасау кезінде ЖОПДО-ның  ішкі құжаттарында осындай ақпаратты ұсыну туралы талаптар бар жағдайларды қоспағанда.
37. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері құпия ақпаратпен жұмыс істеген кезде ЖОПДО-ның ішкі құжаттарының талаптарын қатаң ұстанулары қажет.
38. Сыбайлас жемқорлыққа және басқа заңға қарсы іс-әрекеттер.

 ЖОПДО  Мүдделі тұлғалар тарапынан сияқты ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлерінің тарапынанда орынсыз пайда немесе басымдық алу не болмаса сақтау мақсатында сыбайлас жемқорлықты және басқа да заңға қарсы іс- әрекеттерге жол бермеу үшін барлық күш- жігерін жұмсайды.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы  міндет тікелей ЖОПДО-ның лауазымдық тұлғаларына артылады.

ЖОПДО қызметкерлері сыбайлас жемқорлыққа қарсы құқық бұзушылық жағдайларында оларға белгілі болған жағдайлар туралы басшылықтың назарына жеткізуге міндетті.

5-ТАРАУ. КОРПОРАТИВТІК МӘДЕНИЕТ

5. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері осы Кодекстің талаптарын сақтай және түсіне келе, оның бұзылуының алдын ала отырып ЖОПДО-ның корпоративтік мәдениетінің дамуына үлес қосулары қажет.

ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері корпоративтік рух қалыптастыруы және өзінің үлгісімен Кодекс талаптарының сақталуын қолдауы керек.

 

5.1. Келіссөздер жүргізудің сыртқы түрі және этикасы

39. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерелері қызметтік міндеттерін атқару кезеңінде киім, аяқ киім, шаш үлгісін таңдауда іскерлік стиль нормаларын қатаң ұстанулары тиіс.
40. Ұйымдарда белгілі бір форманы сақтау талаптары бергіленуі мүмкін.
41. Медициналық этика медициналық қызметкерден жеке басының гигиенасын сақтауды ғана немесе, әдептілік қағидаларын сақтауды да талап етеді. Киім таза болуы ғана емес, сонымен бірге жасауға ыңғайлы да болуы керек. Ол аса ашықтығымен немесе тым мәнерлі орындалуымен науқастарды алаңдатпауы қажет.
42. Иіссу мен әтірдің ащы иісі жоқтарын ғана қалыпты мөлшерде жағу керек. Боянудың және әр түрлі әшекейлер тағудың қарапайымдылығы мен орындылығы медицина қызметкері қызметінің сипатына байланысты болады.
43. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлерінің басқа Қызметкерлермен және іскер әріптестерімен келіссөздер, оның ішінде телефон арқылы да, жүргізе білуі тұтастай ЖОПДО-ның қолайлы бейнесін жасауға ықпал етеді. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері келіссөздер, оның ішінде телефон арқылы келіссөздер жүргізген кезде сыпайы әдеппен сөйлесулері тиіс. Іскерлік келіссөздер байыппен және сыпайы түрде жүргізіледі.
44. Ішкі және сыртқы қоңырауларға жауап бере отырып барынша сыпайы жауап беру, нақты және толық ақпарат беру керек. Сондай- ақ телефонмен әңгімелесу барысында сол жерде басқа да Қызметкерлердің болуларыын ескере отырып олардың жұмысына құрметпен қарау, қатты сөйлеп олардың мазасын алмау қажет.
45. Кеңсеге қатысқан кезде ұялы телефонды өшіру немесе дыбыссызз режимге қою керек.

5.2. Корпоративтік мерекелер

46. Корпоративтік мәдениетті қалыптастырудың маңызды элементтерінің бірі ұжымда мерекелік іс- шараларды өткізу болып табылады.
47. ЖОПДО-ның барлық Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері корпоративтік ойын- сауық немесе спорттық іс- шараларға қатыса алады. Сондай- ақ, Қызметкерлер арасында корпоративтік рухты көтеру мақсатындаіс- шаралар жөнінде өздері ұсыныс жасай алады.
48. Дәстүрлі корпоративтік мерекеге жататындар – ЖОПДО-ның құрылған күні, Жаңа Жыл, Халықаралық әйелдер күні, Медицина қызметкерлер күні, Конституция күні, Тәуелсіздік күні және басқа да Қазақстан Республикасының заңнамасында қарастырылған ресми мерекелер.
49. ЖОПДО-ның ішінде барлық Қызметкерлер конференц- залда немесе ЖОПДОның аумағындағы өзге орында жиналады, ЖОПДО Басшылығының өкілдері құттықтау сөз сөйлейді, ерекше көзге түскен Қызметкерлерді мақтау қағаздарымен, сыйлықтармен атап өтеді.
50. ЖОПДО мерекелеген кезде ұжым қала сыртына, табиғат аясына шыға алады, онда құрылымдық бөлімшелер музыкалық нөмірлер, би, ойындар дайындайды. Жекелеген жағдайларда басшылықты бастамасымен Қызметкерлердің отбасы мүшелері шақырылады.

5.3. Қауіпсіздік, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны сақтау

51. ЖОПДО өз Қызметкерлері үшін еңбек жағдайларының қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, қоршаған ортаның қорғалуы мен күзетілуін сақтайды, қызметтің Қазақстан Республикасының осы саладағы заңнамасының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етеді, ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы стандарттар мен қағидаларды сөзсіз сақтауға міндетті.
52. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері оған әсер етуді барынша азайтулары тиіс, мысалы, энергияны үнемдеу, қағаз тасығыштарды пайдалануды азайту.
53. ЖОПДО қоршаған ортаны қорғау қағидаларын ұстанулары керек және энергия үнемдейтін технологиялардың, қалдықсыз өндірісті, қалдықтарды қайталама пайдаланудыенгізеді. Осы мақсатта ЖОПДО инвестициялық шешімдер қабылдаған немесе өнім берушілерменкелісімдер жасасқан кезде осы факторларды ескере алады.

5.4. Жұртшылықпен байланыс

54. ЖОПДО жұртшылықпен және бұқаралық ақпарат құралдарымен қарым- қатынаста жоғары этикалық стандарттардың сақталуын қадағалайды. ЖОПДО өзінің ақпараттық- жарнамалық материалдарында немесе жұртшылықпен байланыс жөніндегі басқа да іс- шараларда жалған ақпараттың таратылуына, Лауазымды тұлғалардың жариялы сөздеріне фактілердің жасырылуына және/немесе бұзылуына жол бермейді.
55. жариялы түрде сөз сөйлеу, ЖОПДО-да болған оқиғаларға түсініктеме жасау немесе ЖОПДО-ның атынан бұқаралық ақпараттық құралдарында кез келген өтініштер жасауға, Интернетті қоса алғанда, ЖОПДО-ның осыған уәкілеттік берген Лауазымды тұлғасы мен Қызметкері құқылы.
56. ЖОПДО-ның атынан қатысқан кезде ЖОПДО-ның Лауазымды мен Қызметкерлері кәсіби мінез- құлық және іскерлік этиканың жалпы қабылданғаннормаларын сақтауға, тек дұрыс ақпаратты ғана таратуға, сондай- ақ құпия ақпараттың жария болуына жол бермеуге міндетті.
57. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері қызметі және жалпы ЖОПДО қызметі мәселелері бойынша өз пікірін жариялы білдірмеуі керек, егер ол:

1) ЖОПДО қызметінің негізгі бағыттарына сәйкес келмесе;

2) Құпия ақпаратты жария етсе;

3) ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғаларының атына этикалық емес пікірлерді қамтыса;

6-ТАРАУ. ҰЙЫМ ДӘРІГЕРЛЕРІНІҢ, ОРТА ЖӘНЕ КІШІ МЕДИЦИНАЛЫҚ ПЕРСОНАЛЫНЫҢ ЭТИКАЛЫҚ НОРМАЛАРЫ.

 

6.1. Дәрігердің пациентпен қарым-қатынасы

58. Дәрігер пациенттің құқығын құрметтеуі тиіс. Кәсіби шешімдер қабылдай отырып, дәрігер пациент үшін игілікті ескеруі қажет.
59. Дәрігер оған пациентті жібергені үшін сыйақы алуы немесе пациентті бір емдеу мекемесіне, дәріханаға, нақты маманға жібергені немесе белгілі бір қарап- тексеру не болмаса емдеу түрін тағайындағаны үшін ақы немесе өзге де сыйақы түрлерін алмауы қажет.
60. Дәрігер пациенттің физикалық немесе психологиялық жағдайының нашарлауына әсер ететін іс- әрекеттер жасамауы қажет.
61. Пациенттін денсаулығының жағдайы туралы дәрігердің кәсіби қорытындысы тек қана медициналық қарап- тексерудің және(немесе) жүргізілген емдеудің нәтижелеріне негізделуі қажет.
62. Пациентке диагноз қою және емдеу тәсілі пациент денсаулығының жағдайын ескере отырып, кәсіби мамандардан тұратын мультидисциплинарлық команданың қатысуымен жүргізілуі қажет.
63. Емделуші денсаулығы мен өмірін сақтау мақсатында дәрігер өзінің кәсіби тәжірибесін және потенциалын қолдануы керек. Егер қажетті тексеру және емдеу мүмкіншілік шегінен шығатын болса ол уәкілетті әріптестеріне қатынасуы керек.
64. Дәрігер азаматтың медициналық көмекке жүгінуі, оның денсаулығының жағдайы, сырқатының диагнозы және оны қарап- тексеру және(немесе) емдеу кезінде алынған, дәрігерлік құпияны құрайтын өзге де мәліметтер ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз етуі қажет.
65. Тек емдеуші дәрігер ғана пациент денсаулығының жағдайы туралы оның туған- туысқандарын хабардар етуге құқылы.
66. Жұмыс уақытында және жұмыстан тыс уақытта ургенттік көмек көрсету- әрбір дәрігердің парызы.
67. Дарігер пациентті ақталмайтын тәуекелге апармауы, сондай- ақ өз білімін адамгершілікке жатпайтын мақсаттарда қолданбауы тиіс.
68. Дәрігер, егер пациентпен екеуінің арасында өзара түсіністік болмаса немесе емдеу үшін қажетті мүмкіндіктері мен тәжірибесі болмаса, дәрігер оның жағдайын қиындатпайтын шараларды қолдануға міндетті болатын жедел көмек жағдайларды қоспағанда, ауруды емдеуден бас тарта алады.
69. Дәрігер пациенттің дәрігерді таңдау және емдеу-сауықтыру шараларын жүргізу туралы шешімдер қабылдауға қатысты құқығын құрметтеуі тиіс.
70. Пациенттің келісімінсіз емдеу- сауықтыру іс- шараларын дене немесе психологиялық жағдайы бойынша пациент өмірі мен денсаулығы үшін жай- күйді бара-бар бағалауға дәрменсіз болған жағдайда шешеімді консилиум, ал консилиумды жинау мүмкін болмаған кезде- тікелей емдеуші дәрігер қабылдауы тиіс.
71. Баланы емдеу кезінде дәрігер оның ата-анасы мен асырап алушысына толық ақпарат беруге, олардың қандай да бір емдеу әдістеріне немесе дәрі-дәрмек құралдарын қолдануға олардың келісімдерін алуға міндетті.
72. Дәрігер пациенттің және оның отбасының абыройы мен іскерлік беделін құрметтеуі, оған және отбасына кеңпейілділікпен қарауы қажет.
73. Дәрігер окульттік-мистикалық және діни емдеу әдістерін насихаттамауы және қолданбауы тиіс.
74. Емдеудің баламалы әдістерін таңдаған кезде дәрігер дәлелдеу базасы бар емдеу әдістерін таңдауы қажет. Дәлелдеу базасы бар екі баламалы емдеу әдісі болған кезде дәрігер әрбір емдеу ісінің тиімділігі мен шығындылығы теңгерімінің негізінде таңдау жасауы керек (cost-effectiveness analysis).
75. Егер пациент өзінің келісімін білдіруге қабілетті болмаса оны заңды өкілі және ата- анасын ауыстырушы тұлға білдіруі тиіс.
76. Пациент өз жай- күйі туралы ақпаратты алуға құқылы, бірақ ол одан бас тартуға немесе денсаулығының жай- күйі туралы хабардар етілетін тұлғаны көрсетуге құқылы. Егер оның денсаулыққат маңызды зиянын тигізеді деп болжам жасауға қомақты негіз болған жағдайларда ақпаратты пациенттен жасыруға болады. Алайда, пациенттің талап етуі бойынша дәрігер оған толық ақпарат беруге міндетті.
77. Дәрігер пациентке оның ауруы (диагнозы) туралы басқа мамандардан алған баламалы кәсіби пікірді түсінуі және мойындауы қажет.
78. Дәрігер пациенттің басқа маманнан консультация алу туралы шешімінде кедергі жасамауы керек.
79. Емдеу процесінде күптеген ушығлар пайда болған кезде дәрігер бұл туралы пациентті, қажет болған жағдайда басшылықты, аға әріптесін хабардар етуі және дереу нұсқауды күптей оның салдарларын түзетуге бағытталған іс- қимылға кірісуі тиіс.
80. Дәрігер жеке басын байыту немесе материалдық пайдасы үшін кәсіби шешім қабылдамауы керек.
81. Дайындаушы фирмалар мен таратушылардан олар ұсынған дәрігерді тағайындағаны үшін олардан көтермелеулер қабылдамауы керек.
82. Дәрігер дәрілерді тағайындаған кезде медициналық көрсеткіштерді және тек қана пациенттің мүддесін басшылыққа алуы керек.
83. Дәрігер пациентке жасына, моральдық жағдайы, жынысына, нәсіліне, ұлтына дініне, әлеуметтік жағдайына, саяси көзқарасына, азаматтығына және басқа да медициналық емес факторларға қарамастан медициналық көмек көрсетуі тиіс.
84. Дәрігер тек қана Қазақстан Республикасының заңнамасына, нормативтік- әдістемелік және ішкі құжаттарға сәйкес дәрігерлік анықтама береді.
85. Күрделі сауықтыру, диагностикалық ерекше емдеу және басқа іс- шараларды жүргізуталап етілетін ауруларды таңдаған кезде дәрігерлер қатаң медициналық көрсеткіштерді ескерулері және ұжым болып шешім қабылдаулары тиіс.
86. Емдеуші дәрігер пациентті емдеу процесіне жауап береді.
87. Бөлімді басқаратын дәрігерлер, бөлімшелер басшылары өздерінің қарамағындағылардың кәсіби біліктіліктерін көтеру үшін қамқорлық жасаулары қажет.

 

6.2. Дәрігерлердің өзара қарым- қатынастары

88. Дәрігерлер бір- біріне, сондай- ақ басқа да медициналық және көмекші персоналға құрметпен қарауға, кәсіби этиканы сақтауға және пациенттің емдеуші дәрігерді немесе медициналық ұйымды таңдауына құрметпен қарауғ міндетті.
89. Студенттерді және жас мамандарды оқытатын дәрігерлер өзінің мңнез- құлқымен, өз міндеттерін орындауға деген қарым- қатынастарымен  жас мамандар үшін үлгі болатындарын және осы Кодексті ұсынатындарын көрсетуі қажет.
90. Дәрігерлер бұқаралық ақрпараттық құралдары арқылы салауатты өмір салтын насихаттап, жас мамандар үшін үлгі болып, қоғамдық және кәсіби этика нормаларын сақтауы қажет.
91. Әріптестерінің атына кәсіби ескертулер дәделді, намысқа тимейтіндей түрде айтылуы, мүмкіндігінше жеке әңгімелесу түрінде болуы қажет.
92. Дәрігердің өзге бір дәрігердің кәсіби біліктілігіне жариялы түрде күмәндануға немесе басқаша түрде беделін түсіруге құқығы жоқ.
93. Дәрігерлер қиын клиникалық жағдайларда өзінен тәжірибесі аз әріптестеріне әдепті түрде кеңестер беріп, көмек көрсете алады.
94. Емдеу барысында емдеуші дәрігер әріптестерінің  ұсынымдарын қабылдай алады немес негіздей келе дәлелдеуші медицинаның негізінде аргументтер мен дәделдерді ұсына отырып олардан да тарта алады.

 

6.3. Дәрігердің орта медициналық персоналмен өзара қарым- қатынасы

95. Дәрігерлер орта медициналық персоналға құрметпен қарап, пациенттің денсаулық жағдайы мен тағайындалған емдеу бойынша  оның пікірін ескермеуге жол бермеуі қажет. Егер орта медициналық персонал тағайындалған емшараларды жүргізу кезінде қателіктер жіберілсе, дәрігерлер мейірбан және дұрыс түрде және пациенттердің қатысуымен емес ескертулер жасауы тиіс.
96. Орта медициналық персонал сырқатнамадағы, ем тағайындау парағындағы және т.б. түсініксіз жазулар бойынша түсініктеме алуға және қажет болған кезде ақпараттың сәйкессіздігін көрсетуге құқылы.
97. Орта медициналық персонал пациенттің құқықтарын, санитарлық ережелерді, техника қауіпсіздігін, медицина техникасы мен дәрі- дәрмек препараттарын қолдану нұсқаулықтарын білуі және сақтауы тиіс.
98. Орта медициналық персонал диагностика жасау мен емдеудің барлық қиын жағдайларында кеңес алу үшін дәрігерге жүгіне алады.
99. Орта медициналық персонал дәрігерлер туралы жеңіл пікірлер білдірмеуі, «дәрігер қателігі» немесе дұрыс ем тағайындалмағаны туралы сөз немесе өсек таратпауы керек.
100. Дәрігер орта медициналық персоналға құрметпен қарауды қалыпқа келтіруі және нығайтуы және оған менсінбеушілік тұрғыдан қарамауы тиіс.
101. Дәрігер орта медициналық персоналдың кәсіби білімі мен дағдысын арттыруға жәрдемдесе алады.
102. Орта медициналық персонал жаман әдеттен бас тартуы және алкоголь, наша, улы заттармен мас болуы жағдайларында өз міндеттерін орындауға жол бермеуі тиіс.

 

6.4. Орта медициналық персоналдың пациентпен өзара қарым-қатынасы

103. Науқастың көзінше қойылған диагнозды талқылауға, жүргізіліп жатқан емдеудің дұрыстығына күмән келтіруге, сондай- ақ оның палатадағы көршілерінің сырқаттарын талқылауға тыйым салынады.
104. Науқастың көзінше қойылған рәсімдерінің алдында орта медициналық персонал дұрыс ем қолдану үшін оның мәнін, қажеттілігін түсінікті түрде жеткізуі және психоэмоционалдық кернеуді тұрақтандыруы қажет.
105. Орта медициналық перносал емдеу рәсімдерін және өзінің функционалдық міндеттерін орындау кезінде ұстамдылықты, бір қалптылықты және әдептілікті сақтауы тиіс.
106. Сыртқы ауыр пациенттерге күтім жасайтын жасайтын орта медициналық персонал рәсімдерді орындаудың дұрыстығын түсіндіруі тиіс.
107. Орта медициналық персонал тек өз құзыреті шегінде ғана әңгімелесу керек (аурудың белгілері, болжамы туралы сөз қозғауға құқығы жоқ).
108. Орта медициналық персонал дәрігер тағайындаған емді уақытында және кәсіби деңгейде, қатаң түрде дәрігердің тағайындауы бойынша орындауы тиіс.
109. Орта медициналық персонал науқастың жай- күйінде пайда болған күрт өзгерістер туралы дәрігерді дереу хабардар етуі керек.
110. Орта медициналық персонал дәрігерлік тағайындауларды орындау барысында күмән туындаған жағдайда барлық нюанстарды науқас жоқ кезде әдепті түрде анықтауы қажет.
111. Орта медициналық персонал барынша тәжірибелі қызметкерлері өз тәжірибелерін орта медициналық персоналдың тәжірибесі аз қызметкерлермен бөлісе алады.
112. Орта медициналық персонал пациенттің жасына немесе жынысына, аурудың сипатына, нәсіліне немесе ұлтына, діни немесе саяси сеніміне, әлеуметтік немесе материалдық жағдайына немесе басқа да айырмашылықтарына қарамастан оған құзыретті көмек көрсетуі керек.
113. Орта медициналық персонал пациенттің емдеуі жоспарлау мен жүргізуге қатысу құқығын құрметтеуі тиіс.
114. Орта медициналық персонал пациенттерге тәкаппарлық, менсінбеушілік және кемсітушілік әрекетін танытпауы тиіс.
115. Орта медициналық персонал пациентке өзінің моральдық, діни, саяси сенімін міндеттеуге құқығы жоқ.
116. Бірнеше пациентке медициналық көмек көрсету кезектәләгән бергілеу кезінде орта медициналық персонал қандай да бір кемсітушілікті болдырмай, тек медициналық көрсетілімділерді ғана басшылыққа алуы керек.
117. Орта медициналық персоналпациентке залал келтіруге ұмтылатын үшінші тұлғалардың іс- әрекетіне немқұрайлылық танытпауы керек.
118. Тәуекелді сипаттағы медициналық көмек көрсету кезінде орта медициналық персонал қауіпсіздік шараларын, пациенттің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін асқынудың пайда болу қателерін төмендету шараларын қарастыруға міндетті.
119. Орта медициналық персонал емделуші денсаулығы жайында туған – туысқандарына тек емдеуші дәрігер  келісімімен ақпарат беруіне болады.
120. Орта медициналық персонал пациенттің және оның заңды өкілінің (кәмелетке толмағандарды және — немесе сот қабілетсіз деп таныған азаматтарды емдеу кезінде) қандай да бір медициналық араласуға келісу немесе одан бас тарту құқығын құрметтеуі қажет.
121. Орта медициналық персонал өз біліктілігі шегінде пациентке медициналық рәсімдерден  бас тартудың бас тартудың салдарын түсіндіруі тиіс.
122. Орта медициналық персонал кәсіби міндетінорындауына байланысты сеніп тапсырған немесе таныс болған пациент денсаулығының  жағдайы, диагноз, емделуі, оның сырқатының болжамы, сондай- ақ пациенттің жеке өмірі туралы ақпаратты үшінші тұлғалардан құпияда сақтауға міндетті.
123. Орта медициналық персоналдың қандай түрде болсын сақталатын клиенттер туралы құпия ақпаратты таратуға құқығы жоқ.
124. Орта медициналық персонал қажетіне қарай әріптестеріне көмектесе алады, сондай- ақ емдеу процесінде жәржемдес алады.
125. Орта медициналық персонал емдеуші дәрігер тағайындаған емдеу бағдарламаларын орындауда пациентке көмектесуі қажет.
126. Орта медициналық персонал өзінің біліктілігін үнемі арттыруы және ғылыми зерттеу жұмыстарына қатысуы тиіс.

6.5. Кіші медициналық персонал

127. Аға медбике/ Бас медбике кіші медициналық персоналдың жұмысын бақылайды және күнделікті тәрбие жұмысын жүргізуі қажет.
128. Аға медбике/ Бас медбике кіші медициналық персонал жұмысының сапасына, науқыстарға қызмет көрсету мәдениетіне, клиникадағы жайлылыққа, тазалақ пен тәртіпке жауапты.
129. Кіші медициналық персонал өзінің функционалдық міндеттерін сапалы орындауы, іскерлік субординацияны және қызмет тәртібі және қызмет тәртібі ережелерін сақтауы тиіс.
130. Кіші медициналық персонал қызметкерлері ұқыпты көрінуіжәне жеке бас гигиенасы ережелерін сақтауы тиіс.
131. Кіші медициналық персонал қызметкерлері ЖОПДО жағдайында мінез- құлықережелері мен басқа тұлғалармен қарым- қатынас жасау бойынша қатаң нұсқамалықтан өтулері тиіс.
132. Кіші медициналық персонал барлық қызметтік мәселелерді Аға медбикемен/Бас медбикемен бірлесіп шешуі тиіс.
133. Кіші медициналық персонал пациенттің көзінше әріптестерімен қарым- қатынастарын талқыламауы қажет.

6.6. Медицина қызметкерлерінің ақпаратты ашуы

134. Пациент туралы медициналық ақпарат:

1) Пациенттің жазбаша келісімі бойынша;

2) Анықтау, тергеу, прокуратура және сот органдарының талаптары бойынша;

3) Егер құпияны сақтау пациенттің және (немесе) басқа тұлғалардың денсаулығы мен өміріне елеулі қатер (қауіпті жұқпалы аурулар) төндірсе;

4) Осы ақпарат кәсіби түрде аса қажет болатын басқа мамандар емдеуге тартылған жағдайда ашылуы мүмкін.

135. Ғылыми зерттеулер, студенттерді оқыту және дәрігерлердің біліктілігін арттыру процесінде пациенттерге қатысты медициналық ақпаратқа қолжеткізе құқығы бар ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері көрсетілген ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз етуге міндетті.
136. Медициналық сипаттағы жарияланымдар, ғылыми форумдарда дәрігерлердің сөз сөйлеулері, баспасөз, радиода немесе теледидардағы ағартушылық қызмет этикалық тұрғыдан мінсіз болуы қажет, сондай- ақ объективті ғылыми- тәжірибелік ақпаратпен шектеліп, жосықсыз бәсеке элементтерін, жарнама мен өзін-өзі жарнамалауды қамтымауы қажет.
137. Бұқаралық ақпараттық құралдардың өкілдері, қоғамдық және өзге де ұйымдар өтініш білдірген кезде, дәрігерлер және/немесе орта медициналық персоналөз құзыреттері шегінде:

1) Қандай да бір сырқат бойынша териториялық ақпарат беруге;

2) Денсаулық сақтау саласындағы нормативтік- құқықтық құжаттардың ережелері және оларды тәжірибеде қолдану тәртібі туралы хабардар етуге;

3) Жоғары тұрған ұйымдар, медициналық мекемелер, емдеу технологиялары туралы хабардар етуге;

4) Басшының келісімімен бөлімше, мекеме бойынша қолда бар статистикалық ақпарат беруге;

5) Бөлімшеде, мекемеде қолданылатын емдеу технологиялары туралы ақпарат беруге;

6) Санитарлық- эпидемиологиялық сипаттағы ақпаратты беруге құқығы бар;

138. Бұқаралық ақпарттық құралдарының, қоғамдық және өзге де ұйымдардың өкілдері өтініш білдірген кезде дәрігерлер және/немесе орта медициналық персонал:

1) пациенттер, оның ішінде қайтыс болғагн пациенттер туралы ақпарат беруге;

2) нақты бір азаматқа медициналық көмек көрсету, оны емдеу, емдеп шығару, өлімі және т.б. бойынша өтініш білдіру фактілері туралы ақпаратты растауға және жоққа шығаруға;

3) пациентті (пациенттерді) айырып тануға болатын фото- бейнематериалдарды ұсынуға құқығы жоқ.

• 7-ТАРАУ. ОМБУДСМЕН ИНСТИТУТЫ

 

139. Омбудсмен институты ЖОПДО құрылтайшы органы қабылдаған бастамалар, шаралар мен іс-қимылдар шеңберінде мына мақсаттар үшін құрылады:

1) органдары мен ЖОПДО лауазымды тұлғаларының осы Кодекстің сақталуын қамтамасыз ету;

2) корпоративтік жанжалдар мен мүдделер қақтығыстарын болдырмау және реттеу жөніндегі шараларды күшейту.

140. Омбудсменнің негізгі функциялары Кодекстің ережелерін сақтамау туралы мәліметтер жинау, Кодекстің ережелері бойынша лауазымды тұлғалар мен қызметкерлерге кеңес беру, Кодекстің ережелерін бұзу бойынша дауларды қарауға бастамашылық ету және оларды реттеуге қатысу болып табылады.

7.1. Омбудсменнің құқықтары мен міндеттері

141. Омбудсмен құқылы:

1) келіп түскен өтініштердің негізінде де, өз бастамасы бойынша да Кодекс ережелерін бұзушылықтарды анықтау бойынша рәсімдерді жүргізуге бастамашылық жасау;

2) Кодекстің сақталмауы мәселелері бойынша қызметкерлерге, лауазымды адамдарға жеке жүгінуге;

3) қызметкерлерге, лауазымды адамдарға Кодекстің ережелерін түсіндіру.

142. Омбудсмен міндетті:

1) Кодекстің сақталмауына қатысты мәселелерді қарауға қатысу;

2) Кодекстің ережелерін сақтамау мәселелері бойынша қызметкерлердің, лауазымды тұлғалардың, сондай-ақ іскер серіктестердің және мүдделі тұлғалардың өтініштерін есепке алуды жүргізу;

3) бес жұмыс күні ішінде ЖОПДО қызметкерлеріне олар жүгінген жағдайда Кодекстің ережелерін түсіндіруді ұсыну;

4) Кодекстің сақталмауы мәселелері бойынша дауларды қарауға қатысу кезінде тәуелсіздік пен алаламаушылықты сақтау;

5) Кодекстің ережелерін бұзу фактісі бойынша өтініш жасаған қызметкердің, лауазымды тұлғаның анонимділігін қамтамасыз ету (анонимді болып қалуға тілек білдірген жағдайда);

6) ЖОПДО басшылығының қарауына Кодекс ережелерін сақтамау мәселелері бойынша өтініштер туралы мәліметтерді қамтитын Кодекс талаптарының сақталуы туралы есеп беру.

7.2. Іскерлік этика Кодексінің және ЖОПДО-ның өзге де ішкі құжаттарының бұзылуы туралы мәліметтерді жинау және қарастыру тәртібі

143. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері бекітілген  іскерлік этика нормаларын, заңнама және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарының нормаларын бұзулары анықталған жағдайда Омбудсмен шын мәнінде осындай өтініштерді қарауға құзыретті.
144. Мүдделі тұлғалар ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлерінің заңсыз және этикаға қайшы іс- әрекеттері туралы өзінің тікелей басшысына хабарлай алады.
145. Омбудсмен қарастыруға өтінішті қабылдай отырып:

1) өтініш иесі құқықтарын қорғау және/немесе іскерлік этиканың бұзылған нормаларын және іскерлік этиканың нормаларын бұзылып қабылданған шешімдерді және/немесе іс- әрекеттерді (іс- әрекеттер жасамауды) жою тәсілдері мен құралдарын түсіндіруге;

2) шын мәнінде осындай өтініштерді шешу құзыретіне жататын ЖОПДО-ның тиісті органдарына беруге міндетті.

146. Қарастыру нәтижелері мен қабылданған шешімдерді Омбудсмен тиісті орган шешім қабылдаған күннен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде өтініш білдірген тұлғаға хабарлайды.
147. Лауазымды тұлғалар мен Омбудсмен Кодекс ережелерінің, заңнаманың және ішкі құжаттар нормаларының бұзылуы туралы мәліметтерді қарастырудың құпиялылығына кепілдік береді. Өтініш білдірген тұлғаның құқықтарына нұқсан келтірілмеуі тиіс.
148. Қызметтік тергеу жүргізу қадағалау Омбудсмен уәкілеттілігіне жатпайды.
149. Омбудсмен жыл сайын корпоративтік этика мәселелері жөніндегі өтініштер бойынша есеп дайындайды, ол есептік жылдан кейінгі екінші айдың бірінші күнінен кешіктірілмейтін мерзімде ЖОПДО басшылығының қарауына шығару үшін белгіленген тәртіппен жіберіледі.

 

7.3. Бақылау шаралары

150. ЖОПДО-ның лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері Кодекстің талаптарын қатаң сақтауға және Кодекстің кез келген талаптарының бұзылуы туралы жазбаша түрде хабарлауға міндетті. Лауазымды тұлғалар мен қызметкерлерінің құқықтарының бұзылуына алып келетін барлық жағдайлар заңнаманың және ЖОПДО-ның ішкі құжаттарының нормаларына сәйкес қарастырылуы қажет.
151. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары ЖОПДО-ның стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу үшін іскерлік этиканың негіз қалаушы құндылықтары мен қағидаларын ескере отырып, іскерлік шешімдер қабылдайды және өздерінің  алдына қойылған міндеттерінің іске асырылуына толық жауап береді.
152. ЖОПДО-ның қадағалау кеңесінің хатшысы немесе ЖОПДО басшысы өз құзыретіне сәйкес ЖОПДО-ның тиісті құрылымдық бөлімшелеріне/органдарына қажетті мәліметтерді бере отырып, консультациялар жүргізу арқылы Кодекс талаптарының бұзылуына байланысты мәселелерге ден қоюға міндетті.
153. ЖОПДО басшылығы Кодексті ашық түрде талқылауға дайын Қызметкерлерді ынталандыра және оны жетілдіру бойынша барлық сындарлы ұсыныстарға оң көзқараспен қарайды.
154. ЖОПДО-ның Лауазымды тұлғалары мен Қызметкерлері, сондай- ақ іскер әріптестер мен мүдделі тұлғалар Кодекс талаптарын және/немесе жұмыс барысында туындаған этикалық мәселелерді, сондай- ақ Кодекс талаптарының бұзылу фактілерін, сыбайлас жемқорлық және басқа заңға іс- фрекеттерді түсіндіруге қатысты мәселелер бойынша қадағалау кеңесінің хатшысына жүгінуге құқылы.
155. Қызметкерлерден мүдделер қақтығыстарына, заңнаманың және ішкі құжаттардың бұзылуына жататын барлық оқиғалар мен себептерді нақты сипаттау талап етіледі. Бұл мәнмәтінде баяндаушы Қызметкер өзара сенімді бұзушы болып есептелмеуі тиіс. Бұл ЖОПДО-ға қатысты Қызметкердің адалдығының көрінісі болып табылады. Қызметкер дұрыс және нақты мәліметтерді және күмәнді фактілерді немесе жағдайларды, осындай сипаттағы кез келген заңсыз іс- әрекеттер белгілерін жасырмауы тиіс.

8-ТАРАУ. ҚОРЫТЫНДЫ

156. Осы Кодекстің нормаларын сақтау ЖОПДОның барлық лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері үшін міндетті болып табылады. Осы Кодекстің нормаларын бұзу заңнамамен бергіленген тәртіпте жауапкершілікке алып келеді.
157. ЖОПДОның қадағалау кеңесі өзектеу және жетілдіру мақсатында қандай көлемде тәжірибеде қолданылатындығын осы Кодекстің талаптарын қайта қарастырып және жетілдіреді, сонымен қатар қажет болған жағдайда ұсыныстар мен кеңестендірулерді есепке ала отыра өзгерістер және/немесе қосымшалар енгізеді.

Бас дәрігермен бекітілген «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК Іскерлік этика Кодексіне Қосымша           

Растау үлгісі

Осы үлгіні Сіздің Іскерлік этика Кодексінде белгіленген іскерлік этика қағидалары мен мінез- құлық ережелерін мұқият зерделегеніңізді, түсінгеніңізді және оны адал ұстануға міндетті екеніңізді растау үшін пайдаланыңыз.

Толтырылған және қол қойылған растау үлгісі ЖОПДОда еңбек міндеттерін орындау мерзімі ішінде ЖОПДОда еңбек және/немесе лауазымдық міндеттемелерді орындауды бастаған сәттен бастап ЖОПДОның әрбір қызметкерлерінің жеке ісінде сақталады.

Растау

(Тиісті ұяшықтарды бергілей отырып, осы үлгіні толтырып, қол қойып, кадр жұмысына жетекшілік ететін құрылымдық бөлімшеге жіберуді сұраймыз).

1	Мен ЖОПДОның Іскерлік этика Кодексін зерделегенімді және түсінгенімді растаймын.
2	Мен ЖОПДОныі Іскерлік этика Кодексінде бергіленген іскерлік қызмет қағидалары мен мінез- құлық ережерін адал ұстануға міндеттенемін.
3	Мен жылына кемінде екі рет ЖОПДОда еңбек және/немесе лауазымдық міндеттемелерді орындау мерзімінде ЖОПДОның іскерлік этика Кодексінде белгіленген іскерлік этика қағидаларын және мінез- құлық ережелерін зерделенгенімді, түсінгенімді растаймын және оны адал ұстануға міндеттенемін.

Т. А. Ә.____________________________________________________________

«Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК КАДР САЯСАТЫ

1.Жалпы ережелер

1. «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кәсіпорынның (бұдан әрі — ЖОПДО) кадр саясаты (бұдан әрі — Кадр саясаты) адамиресурстарды басқару саласындағы саясатты анықтайды. Кадр саясаты Қазақстан Республикасының заңнамасымен ЖОПДО-ның ішкі актілерінің талаптарына қатаң сәйкестікпен жүзеге асырылады.

2.ЖОПДО-ның кадр саясатының мақсаты ЖОПДО-ның адами капиталын тиімді басқару мен дамыту, жұмысшылардың сандық және сапалық құрамын оңтайлы деңгейде ұстау, олардың кәсіби және әлеуметтік дамуы, сондай-ақ ЖОПДО-ның алдында тұрған стратегиялық міндеттерді жоғары кәсіби деңгейде шешуді қамтамасыз ете алатын қызметкерлерді жаңарту мен сақтау үдерістерінің сындарлы байланысы болып табылады.

3.Кадр саясатының негізгі артықшылықтары:

1)жоғары мамандандырылған қызметкерлерді тарту, дамыту және ұстау;

 2)қызметкерлерді басқарудың озық әдістерін енгізу, ЖОПДО-да қызметкерлермен жұмыс жасау бөлімшесін құру;

3)ЖОПДО-ның жоғары әлеуетті қызметкерлер тобын басқару;

4)ЖОПДО-дағы инновациялар мен түрлендірулерді қолдау;

5)қызметкердің мінез-құлқын реттейтін бірлескен ережелерді, әлеуметтік нормаларды, құндылықтарды құру және дамыту;

6) серіктестердің ЖОПДО-ға қатысты жағымды беделі мен сенімін арттыру.

4.Қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін ЖОПДО келесі міндеттерді орындайды:

1) өінің қызмет саласындағы үздік мамандардың кәсіби деңгейін көтеруге, ұстауға, тартуға және іздеуге бағытталған жоспарлы жұмысты жүргізу, бастамашы және шығармашыл қызметкерлердің қарқынды және тұрақты кәсіби дамуының мүмкіндігімен қамтамасыз ету;

2)жаңадан қабылданған қызметкерлердің қысқа мерзім ішінде бейімделуіне көмектесіп, олардың кәсіби және шығармашылық әлеуетінің тиімді қолданылуына жағдай жасау.

5.Кадр саясаты Жұмыс берушінің қызметкерлермен қатынасы және қызметкерлерді дамыту арқылы ішкі корпоративтік қатынастар жүйесі мен сыртқы құрылымдармен өзара әрекеттесу жүйесінен тұратын басқарма арқылы жүзеге асырылады.

6.Қарым-қатынастарды басқару және қызметкерлерді дамыту жұмыстың әкімшілік (бұйрықтар, қаулылар, құрылымдық бөлімшелер туралы ережелер, лауазымдық нұсқаулар, жұмыс тәртібі, және т.б.), экономикалық (материалдық ынталандыру, сақтандыру, оқыту),

7.Әлеуметтік-психологиялық (психологиялық ахуал, мінез-құлықтың белгілі бір ережелерін орнату, материалдық емес уәждеме тәсілдері,

корпоративті мәдениет) әдістеріне оларды теңдестірілген кешенде қолдана отырып, тіреледі.

8.Жұмыс беруші әрбір қызметкермен еңбек заңнамасы мен ЖОПДО-ның ішкі актілерінің талаптарын сақтай отырып, әлеуметтік серіктестік қағидаларына негізделген тұрақты еңбек қарым-қатынасын орнатуға тырысады.

9.Жұмыс беруші Кадр саясатын дұрыс ұғыну, оны қолдау және жүзеге асыруүшін жауапты, және де өз кезегінде әрбір қызметкердің түсінушілігі мен жауапкершілігіне сенеді.

2.Түйінді терминдер

Осы құжатта қолданылатын түйінді терминдер:

1) қызметкердің бейімделуі – жаңадан қабылданған қызметкердің жаңа еңбек жағдайларына үйрену кезеңін қысқарту мен еңбек тобындағы өзінің қызмет орнын табуға көмектесу мақсатында оған ақпараттық және психологиялық қолдау көрсету;

2) зияткерлік капитал -зияткерлік меншік пен адами активтер;

3) кадр саясаты — қызметкерлермен жұмыс жасаудың, кадр жұмысының әр түрлі қағидаларын, формаларын, әдістері мен үлгілерін біріктіретін, біртұтас және объективті түрде келісілген стратегиясы;

4) кадрлық әлеует – ЖОПДО-ның стратегиялық және тактикалық міндеттерін шешуге бағытталған барлық ЖОПДО қызметкерлері қабілеттерінің жиынтығы;

5) корпоративті мәдениет — ЖОПДО қызметкерлерінің көпшілігіне ортақ корпоративті құндылықтар, жұмыс стилі мен мінез-құлық ережесінің жүйесі; 6) қызметкерлерді бағалау — әкімшілік-кадрлық шешімдерді қабылдауға қажетті ақпаратты бірізді түрде жинақтау мақсатында ЖОПДО міндеттерін орындаудағы жұмысшылар қызметінің тиімділігін анықтау үдерісі;

7) әлеуметтік серіктестік -мүдделердің үйлесімділігін мемлекет өкілдері, жұмыс беруші мен жұмысшылар өкілдері тарапынан қамтамасыз етуге бағытталған қарым-қатынастар мен механизмдер жүйесі;

8) адами капитал -компанияға тікелей жатпайтын, және де еңбек қызметінің үдерісі барысында жүзеге асырылатын немесе қызметкердің уәжделу деңгейіне байланысты көрініс табатын

9)қызметкерлердің білім, дағдылар, қабілеттер қоры, психологиялық ерекшеліктері мен өзге де қасиеттері.

3.Кадр саясатының негізгі қағидалары

10.ЖОПДО Кадр саясатының негізгі қағидалары:

1) қызметкерлерді ЖОПДО-ның аса құнды активі ретінде қарастыру мен «адами капитал» инвестициялары ЖОПДО қызметінің негізі ретінде аса сенімді болып табылады;

2) барлық басқару тобының (желілік басшылардың және т.б.) қарым-қатынас пен дамуды басқару үдерісіне қосу, басқару тобына қарым-қатынасты басқару қағидалары мен тәсілдерін үйретудің жүйесін жетілдіру, алдағы уақытта барлық деңгейдегі басшылар үшін қызметкерлермен жұмыс жасау бойынша әдістемелік нұсқауларды әзірлеу;

3)барлық бөлімшелерде қызметкерлермен жұмыс жасауды ұйымдастырудағы Кадр саясатының тұтастығы, ашық бірыңғай терминология, барлық қызметкерлер үшін қарым-қатынасты басқарудың технологиясы мен шараларының ашықтығы және түсініктілігі;

4)заманауи технологияларды, соның ішінде қызметкерлердің байқау іріктемесі мен тұрақты объективті бағалануды, қолдану арқылы кадрларды кәсіби, іскерлік, адамгершілік, психологиялық қасиеттер бойынша таңдау, орналастыру және ұсыну;

5)бос орындарға орналасу барысындағы ішкі кадрлық резерв пен сыртқы ресурстардың дұрыс үйлесімі, басқару топтарының арасында қызметкерлерді өзара ауыстыру тәжірибесін қолдану, сабақтастықты қамтамасыз ете отырып, кадр құрамын жаңарту, қызметкерлердік сапалы интеллектуалды дамуы;

6)қызметкерлердің оңтайлы жұмысбастылығын, адами активтердің тәжірибесі мен зияткерлік әлеуетін максималды түрде қолдануын қамтамасыз ету, еңбек қауіпсіздігін тиімді ұйымдастыру мен қамтамасыз ету;

7)қызметкерлердің кәсіби дамуы үшін жағдай жасау, жоғары еңбек өнімділігі уәждемесінің жүйесін дамыту;

8)ЖОПДО-нның еңбек тобында қолайлы психологиялық ахуалды сақтау;

9)ЖОПДО-ның бір тобына қатыстылық пен корпоративті ұйымдасушылық сезімінің қалыптасуына ықпал ететін әлеуметтік-еңбек құқықтары мен кепілдер жүйесін ары қарай дамыту;

10)қызметкерлердің дамуы жөніндегі жалпы стратегияның құрамдас бөлігі болып табылатын қызмет бағыттары бойынша нақты мақсаттарды қоюдың негізінде қарым-қатынасты басқару баысындағы жоспарлылық;

11)қызметкерлерді басқару бойынша заманауи технологияларды максималды түрде енгізу, қарым-қатынастарды басқару үдерістерін автоматтандыру;

12)жұмыс беруші мен жұмысшы арасындағы өзара қарым-қатынаста әлеуметтік серіктестік пен өзара жауапкершілік қиғидаларын іс жүзінде жүзеге асыру;

13)ЖОПДО-ның ұзақ мерзімді мүдделеріне сай өзгеретін қарым-қатынасты басқару жүйесінің серпінді дамуы.

4.Корпоративті құндылықтар мен қызметкерлер кұзыреті

11. Кадр саясатын жүргізуде ЖОПДО келесі негізгі корпоративті құндылықтарды басшылыққа алады:

1) әрбір қызметкердің еңбек өнімділігінде көрініс табатын жұмысты адал орындауы;

2) ЖОПДО өзінің қызметіне деген қызығушылықты күшейтуге және бекітуге жағдай туғызатын дайын шешімдерді, жаңа ойларды ұсынуға әрбір қызметкердің мүмкіндігі бар ортаны қалыптастыруға тырысады.

3) өзара көмек, бір-біріне, мүдделі тұлғаларға және жалпы ЖОПДО-ға деген құрмет.

12. ЖОПДО-ның белсенді дамуы үшін келесі құзыреттерге ие қызметкерлер қажет — кәсіпқойлық, уәждемелік, адалдық, дамуға көзделу, шешім қабылдау қабілеті мен жұмыс үдерісін сауатты ұйымдастыру икемділігі.

5. Кадр саясатының негізді бағыттары және Кадр саясаты тиімділігінің негізгі көрсеткіштері

 

13.Кадр саясатының негізді бағыттары:

1)ұйымдастырушы құрылымның жетілдірілуі. Жоспарлау, кадраларды іріктеу мен орналастыру

2)қызметкерлерді оқыту, дайындау және қайта даярлау;

3)кадрлық резервті құру;

4)қызметкерлердің уәждемесі мен нәтижелілігін басқару жүйесін әзірлеу және енгізу;

5)корпоративті мәдениетті қалыптастыру.

14.Кадр саясаты тиімділігінің негізгі көрсеткіштері:

1)Еңбек өнімділігі мен пайдалылығы;

2)1 (бір) қызметкерге қосылған экономикалық құн;

3)Кадрлардың тұрақтамауы;

4)Басқару құрамының арасында қызметкерлердің тұрақтамауы;

5)Қызметкерлердің қанағаттануы.

15.«Ұйымдастырушы құрылымның жетілдірілуі Жоспарлау, кадраларды іріктеу мен орналастыру» бағытының міндеттері:

6)стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге сәйкестілікті қамтамасыз ету мақсатында ұйымдастырушы құрылымды, қызметкерлер мен құрылымдық бөлімшелердің міндеттерін нақты бөлуді, жұмысшылардың тиімді қызметін тұрақты талдау;

7)жұмыс орындарының біліктілік талаптарын, корпоративті құзыреттер бейінін әзірлеу және жетілдіру;

8)жұмыс сапасын жақсарту;

9)кәсіби құзыреттілік пен қызметкерлер құзыретінің жұмыс орындары талаптарына сәйкестіліктерін талдау;

10)негізгі лауазымдық позициялар бойынша кадрлармен қамсыздану деңгейін талдау және есепке алу;

11)байқаулардың негізінде жоғары білікті мамандарды іздеу және іріктеу;

12)аутсорсинг.

16.«Жоспарлау, кадраларды іріктеу мен орналастыру» тиімділігінің негізгі көрсеткіштері:

1)уақытша көрсеткіш: бір бос орынды толтырудың уақыты;

2)сапалы көрсеткіш: жұмыстың алғашқы жарты жылында кадрлардың шығу коэффициенті.

17.«Қызметкерлерді оқыту, дайындау және қайта даярлау» бағытының міндеттері:

1)қызметкерлердің біліктілігін үзік-үзік арттырудан ЖОПДО-ның стратегиялық міндеттерін жүзеге асыруға бағытталған жүйелі оқытуға ауысу;

2)қызмет көрсетудің сапасын арттыру;

3)қызметкерлерге арналған семинарларды, тренингтерді, шеберлік сабақтарын шетелде, сондай-ақ шетел кеңесшілерін шақырту арқылы ұйымдастыру;

4)ЖОПДО-ның ішінде тәжірибені тудыру мен трансляциялау мақсатында корпоративті оқу орталықтарын құру.

18.«Қызметкерлерді оқыту, дайындау және қайта даярлау» тиімділігінің негізгі көрсеткіштері:

1)бір жыл ішінде оқу жүйесімен қамтылған қызметкерлердің пайыздық көрсеткіші;

2)жылына 1 қызметкерді оқытуға жұмсалатын шығын;

3)қызметкерлердің қабылдаған жаңа білімдерін қолдану арқылы еңбек өнімділгін арттыру;

4)еңбекақы төлеу қорының оқыту, дайындау және қайта даярлауға жұмсаған шығынның пайызы;

5)оқытуға жұмсалған шығындардың қайтарымдылығы (жаңа технологияларды әзірлеу).

19.«Кадрлық резервті құру» бағытының міндеттері:

1)ЖОПДО қызметкерлерінен кадрлық резервтің базасын құру және дамыту

2)бағалау критерийлерін әзірлеу және жоғары әлеуетті қызметкерлердің іріктеуін ұйымдастыру;

3)кадрлық резервтегі қызметкерлердің жеке даму жоспарларын әзірлеу және іске асыру;

4)позициялар айналымы мен ауыстырылу жүйесін әзірлеу және жүзеге асыру, кадрлық резервтегі қызметкерлердің айналым үдерісін уәждемелеу.

20.«Кадрлық резервті құру» тиімділігінің негізгі көрсеткіштері:

1)кадрлық резервтегі қызметкерлер арқылы толған кадрлық резерв негізделген бос орындардың пайызы;

2)резервисттер арасындағы тұрақтамау.

21.«Қызметкерлердің уәждемесі мен нәтижелілігін басқару жүйесін әзірлеу және енгізу» бағытының міндеттері:

1)қызметкерлердің біліктілігі, құзыреті мен нәтижелілігі деңгейіне негізделген сыйақының тиімді және айқын жүйесін енгізу;

2)бірқатар позиция үшін қызмет тиімділігінің негізгі көрсеткіштерін әзірлеу; 3)қойылған мақсаттар мен міндеттердің орындалуын, жұмысшылар қызметінің нәтижелілігін бағалау жүйесін бақылау және қадағалауды енгізу;

4)еңбекақы мен оның қозғалысының беталыстарына қатысты еңбек нарығын талдау;

5)жұмысшылардың белгілі бір қызметтегі жетістіктерімен байланысқан көтермелеу жүйесін әзірлеу және жетілдіру;

6)қызметкерлердің әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз ету;

7)қызметкерлердің кәсіби, мансапты жәнежеке даму мүмкіндігін қамтамасыз ету.

22.«Қызметкерлердің уәждемесі мен нәтижелілігін басқару жүйесін әзірлеу және енгізу» тиімділігінің негізгі көрсеткіштері:

1)тиімділіктің негізгі көрсеткіштерімен қамтылған позициялардың пайызы;

2)өзінің бағасын тұрақты түрдеалатын қызметкерлердің пайыздық көрсеткіші;

3)еңбекақы төлеу жүйесне қанағаттану.

23.«Корпоративті мәдениетті қалыптастыру» бағытының міндеттері:

1)әлеуметтік-психологиялық зерттеулерді жүргізу (анкеталау, сұхбат алу, қызметкерлердің жеке психологиялық диагностикасы);

2)ЖОПДО қызметкерлерінің мінез-құлқын реттейтін әлеуметтік нормалар мен корпоративті құндылықтарды құру және дамыту, корпоративті коммуникация мен корпоративті стиль ережелерін әзірлеу;

3)ұйымдастыру іс-шараларын, соның ішінде командалық жұмысты, төзімділікті, ұйымдасушылықты, еңбек тобындағы психологиялық тұрғыдан қолайлы және шығармашылық ахуалды күшейтетін шараларды жүргізу;

24.«Корпоративті мәдениетті қалыптастыру» міндеттерін орындау тиімдлігінің негізгі көрсеткіштері: қызметкерлердің қанағаттануы.

25.Кадр саясатын іске асыру үшін қабылдауға қажетті құжаттар ЖОПДО-ның ішкі актілерімен реттеледі.

6. ЖОПДОда үйымдастыру тәртібін құру және сақтау

26. ЖОПДО-ның стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу шарттарының маңыздысы — барлық қызметкерлердің өздерінің қызметтік міндеттерін шартсыз орындауы, еңбек, өндіріс және технологиялық тәртіпті сақтау, басшылардың бағыныштыларға қатысты талапшылдығы, бағыныштылардың бұйрықтарды, қаулыларды және басшылардың қойған жұмыс міндеттерін шартсыз орындауы. Атқарғыштықтың негізі -қызметкерлер лауазымдық нұсқаулықтарда белгіленген лауазымдық міндеттерді білген және орындаған кезде болатын ЖОПДО-дағы ұйымдастырушылық тәртіп, басшылардың өздерінің жауапкершілігі шеңберінде шешім қабылдау жауапкершілігі.

27.Өндіріс мінез-құлқыныі ережелері ішкі еңбек тәртібінің Ережелерімен реттеледі, ЖОПДО-да іскерлік мінез-құлықтың этикалық нормалары қызметкерлердің қызметтік әдебінің Ережелерімен реттеледі, лауазымдық міндеттемелер, құқықтар мен жауапкершілік ЖОПДО-ның ережесі мен реттемесінде, еңбек шарттарында, лауазымдық нұсқаулықтарында реттеледі.

28.Егер ұйымдастырушылық тәртіп ЖОПДО-ның негізгі қызметі болса, онда бұл тәртіптің кез келген бұзылуы экономикалық және әкімшілік сипаттағы жазаға тартылатын қатаң қылық ретіндеқарастырылатын болады.

7. Қорытынды ережелер

29.ЖОПДО-да жүргізілетін Кадр саясаты қызметкерлердің өз еңбегіне деген сұраныстың бар екендігіне, ЖОПДО-ның ұзақ мерзімді жоғары экономикалық әлеуетін қамтамасыз ету, оның зияткерлік капиталын сақтау мен көбейту үшін қызметтің әділ бағасына сенімділікті бекіту үшін құрылды.

«Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК коммерциялық және қызметтік құпияның сақталуын қамтамасыз ету бойынша нұсқаулығы

 

1. Жалпы ережелер

        

1. «Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кәсіпорынның (бұдан әрі — ЖОПДО) коммерциялық және қызметтік құпиясының сақталуын қамтамасыз ету бойынша осы Нұсқаулық Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне, басқа да нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес әзірленді және коммерциялық және қызметтік құпияны құрайтын мәліметтер туралы жалпы нормаларды, сондай-ақ құпияның заңсыз ашылуынан қорғауға бағытталған шараларды белгілейді.
2. ЖОПДО коммерциялық және қызметтік құпиясы үшінші тұлғаларға белгісіз болғандықтан нақты немесе ықтимал коммерциялық құны бар басқару, қаржы, технологиялық ақпарат және басқа да қызметпен байланысты мәліметтерден тұрады, олар жария етілуі (берілуі, таратылуы) ЖОПДО мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін болатындай  заңды негізде еркін қолжетімді емес.

Коммерциялық және қызметтік құпияны құрайтын мәліметтер тізбесі осы Нұсқаулықтың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымшада анықталған.

3. Коммерциялық және қызметтік құпияға жатпайды:

• ЖОПДО-ның құрылтай құжаттары;
• бос жұмыс орындары, олардың саны мен санаттары туралы мәліметтер;
• еркін қол жеткізілуі Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен, ЖОПДО Жарғысы мен басқа да ішкі құжаттарымен қарастырылған басқа мәліметтер.

Міндетті жариялануға жататын немесе ЖОПДО-ның Жалғыз қатысушысына міндетті жеткізілуі қажет ақпараттың құрамы ЖОПДО-ның ақпараттық саясаты туралы Ережесімен белгіленеді.

4. Коммерциялық және қызметтік құпияны қорғау жоғарыда аталған мәліметтерді кез келген қабылдауға қолжетімді нысанда коммерциялық және қызметтік құпияға рұқсаты жоқ белгілі немесе белгілі емес тұлғалар арасында жариялануына тыйым салудан тұрады.

Азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қозғайтын құжаттармен, шешімдермен және ақпарат дереккөздерімен тек қана құқықтары мен мүдделері қозғалып жатқан азаматтар, сондай-ақ осындай ақпаратқа қол жеткізу құқығына ие тұлғалар таныса алады.

5. Коммерциялық құпияны қамтитын құжаттарда, істерде және басылымдарда оларға бөгде тұлғалардың қол жеткізуін болдырмау мақсатында «Құпия» белгісі, қызметтік құпияны қамтитын құжаттарда «Қызмет бабында пайдалану үшін» немесе «ҚБПҮ» белгісі қойылады.

ЖОПДО сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық, валюталық-қаржылық және басқа да кәсіпкерлік қатынастарды, оның ішінде оларды шетелдік серіктестермен жүзеге асыру барысында  жасалатын шарттарда құпияны сақтау жөніндегі шарттарды қарастырады немесе коммерциялық құпиядан тұратын мәліметтер сипаты, құрамы, сондай-ақ заңнамаға сәйкес оның сақталуын қамтамасыз ету бойынша өзара міндеттер келісілетін бөлек шартқа қол қояды.

6. ЖОПДО-ның коммерциялық және/немесе қызметтік құпиясынан тұратын мәліметтерді беру, ашық жариялау қажеттілігін, олардың көлемі, нысаны және жариялану (берілу) уақытын ЖОПДО бас дәрігері анықтайды.
7. Келісімдік негізде немесе сенімділік негізінде алынған немесе бірлескен қызметтің нәтижесі болып табылатын мәліметтерді ашық жариялау үшін пайдалану тек қана серіктестердің ортақ келісімімен рұқсат етіледі.

2. ЖОПДОның коммерциялық және қызметтік құпиясынан тұратын мәліметтерге қолжетімділік

 

8. ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясын құрайтын мәліметтерге уәкілетті орган, Қадағалау Кеңесінің мүшелері, Қадағалау кеңесінің Хатшысы, құрылымдық бөлімшелердің жетекшілері, іс қағаздарын жүргізу мен құпия жұмысқа жауапты адам, көрсетілген құжаттармен жұмысты ұйымдастыруды қамтамасыз ететін адам қол жеткізе алады.

ЖОПДО-ның қалған жұмысшылары коммерциялық немесе қызметтік құпияны қамтитын мәліметтер мен құжаттарға тек өздерінің қызметтік міндеттерін орындауға қажетті көлемде ғана рұқсат алады.

9. ЖОПДО жұмысшысының ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясынан тұратын мәліметтерге қол жеткізуі ол еңбек шартының ажырамас бөлігі болып табылатын осы мәліметтерді жарияламау туралы құжатқа қол қойғаннан кейін жүзеге асырылады.

Өзінің қызметтік міндеттері есебінен ЖОПДО-ның коммерциялық және/немесе қызметтік құпиясынан тұратын мәліметтерге қол жеткізе алатын қызметкерді, сондай-ақ осындай мәліметтер сеніп тапсырылған қызметкерді ЖОПДОның тиісті бөлімшесі осы Нұсқаулықпен таныстыруы қажет.

10. ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясын қамтитын құжаттар берілген құжаттарда көрініс тапқан ақпарат құзыретіне жатқызылатын ЖОПДО-ның құрылымдық бөлімшелерінде сақталады.

Бір құрылымдық бөлімшенің қызметкеріне басқа бір құрылымдық бөлімшеде сақталған коммерциялық және/немесе қызметтік құпияға рұқсат беру соңғысының басшысының рұқсатымен жүзеге асырылады.

11. Коммерциялық немесе қызметтік құпияны құрайтын мәліметтерге рұқсат алған қызметкерлер қолданыстағы заңнамаға, осы Нұсқаулыққа және еңбек шартына сәйкес коммерциялық немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттарды есепке алу, қолдану, көбейту, сақтау және жою тәртібін сақтауға жеке жауапкершілік алады.
12. Қызметкер жұмысқа қабылданған күннен бастап еңбек шартын бұзғаннан бес жыл өткенге дейін оған жұмыс бойынша таныс болған коммерциялық және қызметтік құпияны құрайтын мәліметтерді құпияда сақтауға, осындай мәліметтердің жариялануына алып келуі мүмкін  өзге тұлғалардың іс-әрекеттерін тоқтатуға міндетті.
13. Бөгде ұйымдардың қызметкерлеріне осы ұйымдар мен ЖОПДО арасында құпиялылық туралы келісімшарттар және/немесе шарттар болған жағдайда, олар жұмыс істейтін ұйымдар дәлелді жазбаша сұрау салғанда ЖОПДО-ның коммерциялық немесе қызметтік құпиясын қамтитын құжаттармен танысуға және олармен жұмыс істеуге рұқсат берілуі мүмкін.

3. Құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету. Олардың болуын тексеру.

14. ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясын қамтитын құжаттар қызмет бөлмелеріндегі олардың физикалық түгелдігін қамтамасыз ететін нық бекітілетін және өртенбейтін сейфтерде, металл шкафтарда (жәшіктерде) сақталуы қажет.
15. Коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын компьютерлер міндетті тәртіпте құпиясөзбен қорғалуы қажет.
16. Коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттардың түпнұсқалары мен көшірмелері  олардың сақталуын толық қамтамасыз ету шартымен,орындаушының жеке жауапкершілігінде, тапсырманы орындауға қажет мерзім ішінде оның қолында болуы мүмкін.
17. Қызметкерлерге коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттардың түпнұсқалары мен көшірмелерін жұмыс үстелдерінде, желілік принтерлерде және ксерокстерде қалдыруға жол берілмейді.
18. Коммерциялық және қызметтік құпияны қамтитын құжаттарды жоғалтып алу немесе оларда қамтылған мәліметтердің жариялану фактілері туралы құрылымдық бөлімшенің жетекшісіне және Әкімшілік бөлімнің іс қағаздарын жүргізуге және құпия жұмысқа жауапты қызметкеріне дереу хабарланады. Бұл ретте аталған тұлғалар құжаттардың жоғалу мән-жайы туралы хабардар етілуі қажет.
19. Коммерциялық және қызметтік құпияны қамтитын құжаттардың жоғалу фактілерін немесе осы материалдардағы мәліметтердің жариялану фактілерін қызметтік тергеу үшін ЖОПДО бас дәрігерінің бұйрығымен комиссия құрылуы мүмкін. Комиссияның осындай фактілерді тергеу барысында жинаған материалдары мен тергеу нәтижелері туралы комиссия қорытындысы (акт) кінәлі тұлғаларды заңнамамен белгіленген жауапкершілікке тартуға негіз болып табылады.
20. «Құпия», «Қызмет бабында пайдалану үшін» немесе «ҚБПҮ» белгілері бар құжаттарды қабылдау, есепке алу және олармен жұмыс істеу тәртібі ЖОПДО-ның іс қағаздарын жүргізу бойынша Нұсқаулығына сәйкес жүзеге асырылады.

Осындай құжаттардың болуын тексеруді ЖОПДО-ның іс қағаздарын жүргізуге және құпия жұмысына жауапты тиісті бөлімшенің қызметкері,  жылына бір реттен сирек емес
жүргізеді.

 

4. Коммерциялық құпияны қамтитын мәліметтерді пайдаланумен байланысты шектеулер

21. ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясына рұқсаты бар қызметкерлер:

• оларға орындайтын жұмысына байланысты мәлім болған коммерциялық және қызметтік құпияны сақтауға;
• осы Нұсқаулықтың, коммерциялық және қызметтік құпияның сақталуын қамтамасыз ету бойынша басқа да ережелердің, бұйрықтардың талаптарын орындауға;
• коммерциялық және қызметтік құпия туралы хабардарлығын бәсекелі іс-әрекет нәтижесінде ЖОПДО-ға нұқсан келтіруі мүмкін қызметпен айналысу үшін қолданбауға;
• жұмыстан босатылған жағдайда коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны құрайтын мәліметтердің барлық нұсқаларын өзінің тікелей жетекшісіне немесе ол қабылдау-беру актісінде көрсеткен тұлғаға беруге міндетті. 

22. Қызметкерлерге:
    • бөгде тұлғалардың немесе берілген мәселелер құзыретіне жатпайтын ЖОПДО қызметкерлерінің көзінше ЖОПДО-ның коммерциялық және/немесе қызметтік құпиясының мазмұнына қатысты әңгімелесуге;
    • коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын мәліметтерді басшылықтың тиісті тапсырмасы мен рұқсатынсыз, ашық баспада жариялануға арналған құжаттарда, мақалаларда, сөз сөйлеулерде, сұхбаттарда қолдануға;
    • коммерциялық құпияны қамтитын мәліметтерді жеке сұрақтар, шағымдар, өтініштер бойынша
      арыздарда жазбаша баяндауға;
    • жеке блокноттарда, қойын дәптерлерде, жеке компьютерлерде коммерциялық
      құпияны ашатын жазбалар, есептер және т.б. жасауға;
    • тиісті рұқсатсыз коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттардың  көшірмелерін түсіруге;
    • жұмыс үстелдерінде жұмысқа қажет емес коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттарды жинауға;
    • құрылымдық бөлімшелерге жетекшілік ететін ЖОПДО басшыларының рұқсатынсыз коммерциялық және/немесе қызметтік құпияны қамтитын құжаттарды ғимараттардан, кеңселерден алып шығуға;
    • коммерциялық және қызметтік құпияны қамтитын «Құпия», «Қызмет бабында пайдалану үшін» немесе «ҚБПҮ» белгілері бар құжаттар мен басылымдардың және басқа да құжаттардың мәліметтерін жаһандық және жергілікті ақпараттық желілерде орналастыруға тыйым салынады.

 

5. Жауапкершілік

23. Коммерциялық немесе қызметтік құпияны жариялау немесе заңсыз пайдалану жағдайында қызметкер өзіне тәртіптік, азаматтық-құқықтық және Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген басқа да жауапкершілікті алады.

---

Коммерциялық және қызметтік құпияның сақталуын қамтамасыз ету бойынша Нұсқаулыққа Қосымша 

Коммерциялық және қызметтік құпияны құрайтын мәліметтер тізбесі

 

1. » Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығы » ШЖҚ РМК (бұдан әрі — ЖОПДО) коммерциялық құпиясын келесі мәліметтер құрайды:

• ЖОПДО басшылығы мен органдарының өндірістік, коммерциялық, ұйымдастырушылық және басқа да сұрақтар (ЖОПДО-ның органдары мен лауазымды тұлғаларының шешімдері мен олардан келіп шығатын басқа материалдар мен құжаттар) бойынша жеке шешімдерді дайындауы, қабылдауы және орындауы бойынша мәліметтер;
• ЖОПДО-ның даму Жоспары бойынша мәліметтер;
• ресми түрде жарияланбаған инвестиция жоспарлары, нарыққа жаңа тауарларды, өнімдер мен қызметтерді шығару туралы мәліметтер;
• маркетингтік зерттеулер мен нарықты зерделеу нәтижелері туралы, нарық жағдаятының жай-күйі мен даму болашағын бағалауды қамтитын ақпарат;
• оның ішінде, бастапқы құжаттардың мазмұны:
• банктік құжаттардың (операциялар бойынша банк шоттары);
• кассалық құжаттардың (ақшалай қаражатты кірістеу мен жұмсау және касса қалдығы);
• ЖОПДО жұмысшыларының жалақысына төлемдердің, материалдық көмектің, сыйлықақының көлемі туралы ақпарат;
• бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің мазмұны;
• ішкі бухгалтерлік есептіліктің мазмұны;
• кредит мекемелеріндегі, басқа да қаржылық ұйымдардағы (банктердегі) ашық есеп айырысу және басқа шоттар туралы, оның ішінде шетел валютасында, осы шоттар бойынша қаражаттың қозғалысы және осы шоттардағы қаражат қалдығы туралы мәліметтер, банктерде бар салымдар туралы мәліметтер, оның ішінде шетел валютасында;
• қаржылық құжаттар:
• ЖОПДО бюджетінің мазмұны;
• ЖОПДО-ның даму Жоспарларының (қаржылық-шаруашылық қызметтің жоспарлары) мазмұны;
• серіктестермен есеп айырысу, ЖОПДО-ның дебиторлық және кредит бойынша берешегі туралы мәліметтер;
• баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен ЖОПДО-ның сатып алуға қатысуы үшін ұсыныстар дайындау;
• белгіленген рәсімге сәйкес, ықтимал жеткізушілерге ашылуға дейінгі ЖОПДОның конкурстық ұсыныстары;
• отандық және шетелдік мердігерлер, жеткізушілер, контрсеріктестер (контрагенттер), демеушілер, инвесторлар, делдалдар туралы мәліметтер, сондай-ақ олармен өзара қарым-қатынас, олардың қаржылық жай-күйі, келісімшарт шарттары туралы ашық дереккөздерде қамтылмайтын басқа да мәліметтер ;
• ЖОПДО-ға келісімдік негізде берілген серіктес ұйымдардың коммерциялық құпиясы (құпиялылық туралы келісімшарт жасалған);
• іскерлік серіктестермен келіссөздер жүргізуге дайындық пен оның нәтижелері туралы мәліметтер;
• ЖОПДО жасайтын және жасаған мәмілелер, оның ішінде жасалатын және жасалған шарттар, олардың пәні, мазмұны, бағасы және басқа да маңызды шарттар;
• ЖОПДО-ның штаттық кестесі мен штаттық орналастыру;
• күзеттік сигнал беру жүйесінің тәртібі мен жай-күйі туралы мәліметтер;
• ЖОПДО-ның коммерциялық және қызметтік құпиясының қорғалу тәртібі мен жағдайы туралы мәліметтер;
• ашық дереккөздерде ресми түрде ұсынылғанға дейін медицина мүмкіндіктерінің сапалы жаңа деңгейін анықтайтын медициналық ғылым мен техника саласындағы зияткерлік меншік нысанына, бизнес жүргізудегі ноу-хауға қатысты мәліметтер;
• ЖОПДО-ның ақпараттық жүйесі мен қолданылатын ақпараттық қорғау тәсілдері туралы деректер;
• бағалы қағаздар нарығы туралы заңнамаға сәйкес ашылуға жататын ақпаратты қоспағанда, бағалы қағаз иелерінің тізілімі жүйесіндегі дербес шоттарда эмиссиялық бағалы қағаздардың болуы мен олардың иелері туралы, осы шоттардағы эмиссиялық бағалы қағаздардың қалдығы мен қозғалысы туралы деректер;

2. ЖОПДО-ның қызметтік құпиясын келесі мәліметтер құрайды:

• ЖОПДО жұмысшыларының жеке істеріндегі мәліметтер, оның ішінде олардың жеке деректері;
• ЖОПДО қызметкерлері құрамының сипаты мен беделіне өзінің баға беруі;
• ЖОПДО актілері (кадрлық, өндірістік бұйрықтар);
• ведомстволық статистикалық есептілік;
• ЖОПДО жұмысшыларына еңбекақы төлеу жүйесі туралы мәліметтер;
• ЖОПДО-ның кадрлық статистикасы